INNOCENT III
(1161-1216)
Thể chế Giáo hoàng đã lên đến đỉnh cao uy quyền và tầm ảnh hưởng của mình dưới đời Innocent III, một con người đầy tài năng và vô cùng tham vọng, đã giữ cương vị này từ năm 1198-1216. Innocent III là biệt hiệu của một người có tên thật là Giovanni Lotario de Conti. Ông là một người xuất thân từ hàng ngũ thượng lưu và có nhiều năng khiếu bẩm sinh hơn người. Bởi cá tính muốn đạt được quyền hành to lớn và khả năng dồi dào của ông đã làm cho ngôi vị Giáo hoàng được vững vàng. Ông đã dày công tạo sự hiệp nhất giáo quyền trên dưới và cung cấp những quan niệm về quyền hành thiêng liêng trừu tượng để biến nó thành ra cụ thể nắm bắt được. Đặc tính bản thân ông biểu trưng cách sắc bén là kết quả của sự nắn đúc những khuôn thước về luật hành chánh và giáo lý đã đưa ông lên địa vị một Hồng Y. Khi chễm chệ trên ghế Giáo hoàng, ông đã khéo léo tỏ ra trong việc đối phó với những đổi thay to lớn thuộc về tôn giáo và những nan đề đặc biệt có tương quan nổi cộm lên lúc đó.
Innocent III đã tiến hành và hoàn tất nhiều việc cải tổ mà Giáo hoàng tiền nhiệm là Hildebrand, con người cũng khá lỗi lạc, đã phát động nhưng chưa kịp thực hiện. Ông cố gắng tạo sự hiệp nhất giữa nhà nước và Giáo hội. Nhưng ông cũng là người rất kiêu căng, ngạo mạn, đã dám xưng mình là: “Đại diện của Đức Chúa Trời trên mặt đất”.
Chính sách ngoại giao khôn ngoan tinh tế, nhằm làm cho ngôi vị Giáo hoàng được vững vàng, đã cho phép ông điều khiển guồng máy hành chánh trong Giáo hội tiến tới cấp độ đáng chú ý xuyên suốt từ trên xuống dưới, mặc dầu không phải lúc nào ông cũng thành công một cách thuận buồm xuôi gió theo như ý ông muốn đâu; song ông cũng đã thành công trong việc chống đỡ cho quyền hành cai trị của Giáo hoàng ở La mã (Italia) khi nó bị đe dọa trầm trọng bởi sự thống nhất của vương quốc Sicily với đế quốc Đức. Nhưng trong cương vị cao vời của mình, Innocent III đã cứu được vua John khỏi những kẻ quý tộc Anh nổi loạn đòi cắt đầu ông ta.
Đến năm 1213, Innocent III lại muốn thâu tóm Anh quốc. Bị uy hiếp, vua Anh là John quá sợ hãi đã phải dâng đất Anh “Nằm trong liên minh Giáo hoàng”. Liền khi đó làn sóng bạo động của giới quý tộc, giàu có, công hầu khanh tướng trong khắp nước nổi lên xuống đường biểu tình, và cương quyết đòi vua John phải để toàn dân định đoạt số phận cùng lãnh thổ mình, họ cương quyết, đòi John phải ký Hiến chương dân quyền, dân chủ, vua không có quyền cống hiến bất cứ phần đất nào; Hiến chương này có tên là Magna Charta, cũng đã giảm bớt phần lớn quyền hành của nhà vua.
Trong đời Innocent III cũng đã chủ trương huy động binh lực toàn Âu châu thực hiện cuộc Viễn chinh thập tự để giải cứu Cơ Đốc nhân đang bị thế lực Hồi giáo hà hiếp tại Palestine. Năm 1197, ông phái Foulques, Linh mục tại Neuilly dùng tài thuyết phục của mình đi khắp nơi trong lãnh thổ Âu châu chiêu mộ binh lính cho Thập tự quân. Rất nhiều người giàu có tình nguyện góp phần tài chính, hoặc gia nhập quân đoàn này. Họ đã khởi hành bằng đường biển. Họ mướn thuyền tại Venice, song cuối cùng họ đã bị gạt. Nguyên do trước đó Dandolo, Toàn quyền Venice vốn có hiềm khích với Đông quốc, nay hắn ta thấy thế lực hùng hậu của đạo binh Thập tự này rời rạc nên định tâm trả thù, bèn đút lót cho thuyền trưởng đem đạo binh này đi chinh phạt hoàng đế ấy. Thế là quân Thập tự thay vì đến Palestine, lại mau chóng kéo đến Constaniople, đánh thắng và chiếm luôn thủ phủ này. Hóa ra quân của Innocent III vô tình đi đánh thuê cho Dandolo, tên này giao cho Baudooin làm vua cho tới năm 1261.
Bởi Innocent III cao ngạo tin rằng chức vị Giáo hoàng có một sức mạnh hiệp nhất như là “Người chăn bầy đại diện cho Đấng Christ” và là người kế thừa của sứ đồ Phê-rô, Innocent III tuyên bố quyền loại bỏ bất cứ hành động nào của con người, vì người ta đã bị ô nhiễm bởi tội lỗi (!) và do đó họ phải đến với ông là hợp lý nhất (?). Kết quả là ông đã ra một sắc lệnh trưng cầu ý kiến về việc vô hiệu hóa vương quyền của triều đình nước Đức, và coi như không có nữa, vì ông lý giải rằng: Một người ứng cử đã nhận được sự ủng hộ, và việc ứng cử của Innocent III đã có những cử tri “trong sạch” bỏ phiếu cho ông!
Công đồng thứ tư hay Hội nghị ở Latra sau đó vào năm 1215 được Innocent III gọi là “Công đồng thứ tư” là đỉnh cao của sự nghiệp ông. Hội nghị tổng thể này được biểu dương chủ yếu của quyền hành Giáo hoàng trên mọi cơ năng của Giáo hội La mã (và có lẽ cũng trên Cơ Đốc giáo Hy-lạp, từ phong trào Thập tự quân thứ 4 đã dẫn đến đế quốc La tinh của Constantinople ngắn ngủi, giữa các năm 1204-1261). Hội nghị do ông triệu tập đã xác định sự chia rẽ đáng hổ thẹn của người Y-sơ-ra-ên từ một xã hội đến lúc bành trướng, đang đòi hỏi giữa những nhu cầu khác mà nó có trách nhiệm nặng nề. Buồn thay cho người Y-sơ-ra-ên đã không ngớt bị giam chặt hay phải sống trong các Ghetto (các nông trại riêng biệt) của mình.
“… Hãy để những người tự cao, tự mãn cứ tiếp tục leo lên những chiếc thang tham vọng của mình, rồi có ngày Đức Chúa Trời sẽ rút chiếc thang ấy đi…”
Mục sư Lê Hoàng Phu