MORRISON, ROBERT
(1782-1834)
Robert Morrison sanh năm 1782, xuất thân trong một gia đình nghèo nàn. Từ thiếu niên chàng phải đi học nghề đóng giày. Năm 19 tuổi chàng đến giúp việc cho một ông chủ tàn ác tên là Silas Manning. Nhưng Morrison đã tỏ ra chẳng có năng khiếu bao nhiêu về cái nghề tay chân này. Khi bị ông chủ tống ra khỏi cửa tiệm, Morrison đã trả lời ông ta rằng:”Vậy tôi đi đây, tôi sẽ đi làm một nhà truyền giáo”.
Lúc thất vọng, câu Kinh Thánh trong Châm Ngôn 3:6 đã đến với chàng:”Phàm trong các việc làm của con khá nhận biết Ngài, thì Ngài sẽ chỉ dẫn các nẻo của con”. Và câu đó đã trở thành phương châm cho cả cuộc đời của Morrison sau này. Chàng đã viết trong Nhật ký của mình:”Nếu Đức Chúa Trời đẹp lòng dùng đời sống tôi, nguyện vọng duy nhất của tôi là tận hiến cả cuộc đời tôi để chỉ phục vụ Tin lành của Chúa Giê-xu Christ, khi Ngài ban cơ hội cho tôi”.
Chẳng bao lâu sau đó, Morrison tìm đến một trường Thần học có tên Huxton và gặp ông Viện trưởng để xin theo học, vì hoàn cảnh túng thiếu và văn hóa của ông rất kém, nhưng nhờ ý chí phấn đấu cao mà ông đã tự học thêm ban đêm nên ông đã đậu kỳ thi sát hạch với số điểm khá cao. Thế là ông miệt mài học tập và tốt nghiệp ưu hạng. Sau đó Morrison tiếp tục học ngành y tại Luân đôn. Tình cờ ông gặp một người Trung hoa là Yong Sam Tuk, và ông này đã dạy Hoa ngữ cho ông; vì từ lâu ông đã ao ước được sang Trung hoa truyền giáo. Quyển Phúc Âm 4 sách và Công Vụ Các Sứ Đồ bằng Hoa ngữ của Giáo hội La mã ấn hành ở thế kỷ 16 đã giúp đỡ cho sinh viên này khá nhiều trong lúc đó.
Chuẩn bị xong, Morrison xuống chiếc tàu Remittance để đi Trung quốc. Thời đó dân tộc Trung hoa rất kỳ thị và ghen ghét người da trắng, nhưng ông cũng thừa can đảm để đến được Quảng đông. Rất nhiều lần ông gặp cướp bóc hăm dọa tính mạng, thử thách, nhưng chưa bao giờ câu khẩu hiệu: “Phàm trong các việc làm của con, khá nhận biết Ngài, thì Ngài sẽ chỉ dẫn các nẻo của con” lại ngừng hiện ra trong tâm trí ông.
Khi đã học tiếng xong, ông ra sống và rao truyền Tin lành ở bán đảo Macao. Tại đây ông gặp cô Irene Morton và kết hôn với cô ta. Ông xin làm thông dịch viên cho Công ty Đông Ấn để tự túc về tài chánh mà hầu việc Chúa, đỡ một gánh nặng cho Hội Truyền Giáo Luân Đôn. Ông cũng có dịp đi truyền giảng, làm chứng cho hoa kiều ở Malaysia, mặc dù gặp nhiều trở lực, đối kháng, nhưng ông cũng đem được một người trở lại tin Chúa tên là Tsae Ako. Tín hữu này đã bị bách hại khủng khiếp vì niềm tin của mình, nhưng anh ta đã đứng vững. Năm 1812 Morrison gặp ông George Staunton, giám đốc công ty Đông Ấn, và ông này đã tạo điều kiện để Morrison có thêm tài chánh mà phụ giúp vào công việc in ấn Thánh Kinh và các sách truyền đạo đơn của mình.
Morrison cũng đã gặp khá nhiều thử nghiệm nặng nề: Năm 1821 vợ ông đã nhiễm bệnh dịch tả đang khi có thai sắp sanh; sau 2 ngày đau đớn, bà đã về với Chúa, để ông ở lại với 2 con một trai một gái. Ba năm sau ông tục huyền với cô Elizabeth Armstrong; đó là năm 1824, cũng là năm mà ông hoàn thành bộ Anh-Hoa Tự Điển. Nhưng rủi thay một trận giặc càn quét qua vùng đã phá hủy công trình trải nhiều năm của ông. Sau đó Hội Thánh Kinh Anh quốc và Hải ngoại đã trợ cấp rộng rãi cho ông để khắc lại bản gỗ tất cả Thánh Kinh Cựu Ước và Tân Ước Hoa ngữ của ông, để sẵn sàng đem in.
Một thử thách khác, Công ty Đông Ấn ra điều kiện khắc khe cho ông: Nếu ông muốn cộng tác lâu dài với họ, thì ông hãy ngưng ngay việc phát hành các văn phẩm Cơ Đốc, kể cả Thánh Kinh! Nhưng Morrison đã cương quyết trả lời: “Tôi thà chấm dứt việc làm với quí công ty chứ tôi không thể vừa phục vụ một lúc hai chủ được! Tôi quyết định chọn hầu việc Đức Chúa Trời trong khoảng thời gian còn lại ngắn ngủi của đời mình”.
Thật là một lời khẳng định mang tính tiên tri. Thời gian Chúa cho ông sống quả là gang tấc. Sau một cơn sốt rét khá kịch liệt, Morrison đã về Nước Chúa vào tháng 4 năm 1834, hưởng thọ 52 tuổi. Thi hài ông đã được an táng tại đất Macao, bên cạnh vợ ông là bà Morton.
Tuy nhiệm vụ truyền giáo của Morrison đã chấm dứt, nhưng sự nghiệp lưu danh ông vẫn còn. Các nhà truyền giáo nối bước ông đến Trung hoa về sau đã chịu ơn ông rất nhiều. Vì ông đã hi sinh cả cuộc đời để cất bỏ các khó khăn, trở ngại về Hoa ngữ cho họ. Nhờ các tác phẩm về Anh Hoa của ông mà việc học tiếng của các nhà truyền giáo đến sau đã giảm xuống một nữa – Để họ còn rộng rãi thì giờ đi gieo giống Tin lành bằng chính công cụ mà Robert Morrison đã mài sắc hằng trăm năm trước.