MARTYN, HENRY
(1875-1912)
Henry Martyn là một nhà truyền giáo Cơ Đốc Cải Chánh người Anh. Ông được Đức Chúa Trời phú ban ân tứ có khả năng học biết nhiều ngoại ngữ trong một thời gian ngắn. Thời thơ ấu, Henry Martyn rất thích thú đọc truyện tích về hai vị anh hùng truyền giáo là David Brainerd và William Carey. Cậu đã trải qua hàng giờ say mê những chuyến phiêu lưu của David Brainerd trên lưng con thiên lý mã; cậu cũng mê man nghiền ngẫm đến quên ăn những kỳ công mà William Carey đã thực hiện được ở nước Ấn Độ xa xăm.
Năm 1915, Henry nhận lời làm Mục sư tuyên úy cho công ty Đông Ấn (East India Company). Khi còn lênh đênh dưới tàu, ông chuyên cần học thứ tiếng mà ông sẽ dùng ở Ấn Độ. Ông Henry Martyn có thể giảng bằng tiếng Anh cho một số thương gia người Anh, và tiếng Bồ Đào Nha cho những người có thể hiểu được thứ tiếng nầy. Ông không nói được tiếng Hy-lạp, La tinh và Hi-bá-lai; là những thứ tiếng ông đã học ở Đại học, vì chúng chỉ giúp ích cho ông trong việc phiên dịch Thánh Kinh thôi.
Một buổi tối tháng 6 tiết trời nóng bức, trong một bữa ăn đặc biệt, Henry Martyn có nghe Sabat, một thương gia tín đồ Ả-rập nói về cái chết anh hùng của một tín đồ Cơ Đốc bởi tay bọn Hồi Giáo cuồng tín; ông bèn chuyển ngữ câu chuyện ấy ra tiếng Bengali cho một học giả người Ấn, ra tiếng La tinh cho một tu sĩ người Italia, và ra tiếng Anh cho một sĩ quan lục quân Anh và vợ ông này nghe. Việc này đã khiến cho ông suy nghĩ và cầu nguyện: “Lạy Chúa, các dân tộc Iran, Arabia, Mesopotami,… chưa được nghe về Chúa, xin Ngài giúp con học và dịch Thánh Kinh ra các thứ tiếng của họ”.
Vài tuần lễ sau có một vị bác sĩ bảo Henry Martyn đi tới một nơi khí hậu mát mẻ để tránh nhiễm bệnh sốt rét vùng nhiệt đới quái ác đang hoành hành ở đó. Vậy Henry đã cùng bạn mình là Sabat đi đến Iran bằng thuyền, tàu thủy và sau đó bằng đường bộ. Đến Iran rồi, Henry liền cởi bỏ bộ âu phục và mặc vào bộ quần áo rộng thùng thình của các dân tộc nước này. Ông ra sức làm việc trong 7 tháng để dịch cho xong Thánh Kinh Tân Ước và Thi Thiên sang tiếng Iran.
Ngoài việc phiên dịch, Martyn còn tìm cách truyền giảng Tin lành cho dân Hồi Giáo. Ông tranh luận với các lãnh tụ đạo Hồi, và thuyết phục được nhiều người quay về với Chúa Giê-xu và Chân lý cứu rỗi của Ngài. Nhưng Martyn không bao giờ được trông thấy bản dịch Thánh Kinh của mình được in ấn và phát hành. Ông được Chúa rước về Nhà đời đời vào năm 1912, và bản dịch Thánh Kinh của ông được in ra 3 năm sau, tức năm 1915.
Nhiều người Iran và những người có thể dùng tiếng Iran, ngày nay là tín đồ Cơ Đốc giáo đã nhờ Henry tận tụy, trung tín cho đến chết để làm xong chức dịch mình giữa vòng những người ngoại giáo và Hồi Giáo.