Kim khí Metal. Métal.
Cùng chung với các dân tộc đời xưa, người Hê-bơ-rơ quen biết hầu hết các thứ kim khí mà ngày nay người ta dùng trong công nghiệp luyện kim, có lẽ nhờ vào sự khai phá đất đai, hoặc nhờ sự thông thương với người ngoại quốc. Lần thứ nhứt, Kinh Thánh mô tả xứ Ha-vi-la là xứ có nhiều vàng, và vàng xứ nầy rất nhiều (Sáng 2:11-12). Nhà nghệ sĩ thứ nhứt làm kim khí là Tu-banh-Ca-in, con của Lê-méc, ông “rèn đủ các thứ khí giới bén bằng đồng và bằng sắt (Sáng 4:22). Áp-ram rất giàu có về súc vật, lẫn cả giàu có về vàng và bạc (Sáng 13:2). Bạc là môi giới của thương mãi, còn vàng chỉ làm các đồ trang sức trong đời các tổ phụ. Thiếc có nói đến lần thứ nhứt trong số những của cướp được, khi người Ma-đi-an thất trận và Ba-la-am bị giết (Dân 31:22); trong bài ca của mình, Môi-se dùng thiếc làm hình bóng để ý bài ca được rõ hơn (Xuất 15:10). Còn về thép, không biết chắc người Hê-bơ-rơ có quen dùng hay không (bản cũ tiếng Anh dùng chữ đó: IISa 22:35; Gióp 20:24; Thi 18:34; Giê 15:12), Kinh Thánh quốc ngữ dịch là đồng, song đúng hơn là đồng bóng loáng. Trong Giê 15:12 có nói đến “Sắt của phương Bắc”, nhiều nhà giải nghĩa tin đó là thứ sắt cứng và trui bằng một phương pháp riêng, nên gần ngang với chất thiếc ngày nay; loại “gang thép” trong Na 2:3, chắc là dao bằng thép sáng được gài nơi các bánh xe khi ra trận để chiến đấu với Ni-ni-ve ngày xưa. Ngoài các thứ kim khí đơn giản, người Hê-bơ-rơ cũng còn dùng cách pha lộn đồng bóng láng và thiếc để làm đồng hun nữa.
Không biết ngày xưa ở xứ Pha-lê-tin có dòng nước chứa vàng hoặc mỏ vàng nào không? Nhưng người Hê-bơ-rơ nhờ miền Nam xứ A-ra-bi và sự thông thương với vịnh Ba-tư để được cung cấp vàng (Giô 7:21 — “nén” nghĩa nguyên văn: lưỡi). Trong thời cổ, đa số các đồ trang sức và vật dụng trong nhà làm bằng vàng, thì đủ biết vàng nhiều đến cỡ nào. Khi Ba-la-am bị giết, những thứ mà người Y-sơ-ra-ên cướp được từ người Ma-đi-an là hoa tai và đồ nữ trang đáng giá 16.750 siếc lơ vàng (Dân 31:48-54), so với thời giá năm 1945 là độ 750.000$00. Có 1.700 siếc lơ vàng trong các khoen đeo mũi mà đạo binh Ghê-đê-ôn giết người Ma-đi-an cướp được (Quan 8:26), trị giá độ 75.000 đồng bạc vào thời ấy. Vàng nhiều đến nỗi chúng ta không dám tin, nhưng đó là sự thật, vì xứ Ma-đi-an bấy giờ có nhiều dòng nước chứa vàng, nhưng hiện nay đã hết cả rồi; và như người Mã-lai ngày nay, hay như người xứ Pérou đời Pizarre vào những năm 1502-1548, người Y-sơ-ra-ên thường mang hầu hết vàng trên mình. Cần nói thêm là trong đời Đa-vít, số vàng cướp được trong cơn chiến trận còn nhiều hơn nữa.
Ở thời ấy, dầu vàng nhiều như vậy, nhưng họ chỉ dùng bạc làm môi giới cho thương mãi. Việc mua bán thứ nhứt có chép rõ trong Kinh Thánh là khi Áp-ra-ham mua cánh đồng của Éc-rôn bằng 400 siếc lơ bạc (Sáng 23:16). Sự dư dật của cải trong đời Sa-lô-môn là lớn đến nỗi bạc không có giá trị mấy, “người ta cho bạc ra thường như đá” (ICác 10:21, 27). Với số vàng và bạc lấy được sau khi ra khỏi xứ Ai-cập, không những họ chỉ làm đồ trang sức, song họ còn dùng vàng để làm những vật dụng hàng ngày và dùng vàng để xây cả hội mạc trong đồng vắng.
Đồng hoặc đúng hơn là đồng bóng láng, là sản vật chính của Pha-lê-tin, “đá xứ đó là sắt, và từ trong núi, người lấy đồng ra” (Phục 8:9; Gióp 28:2). Trong đời Sa-lô-môn, vì đồng quá nhiều nên số đồng dùng trong Đền thờ không thể tính được trọng lượng (ICác 7:47). Có đủ cớ tin rằng ngày xưa không ai biết pha trộn đồng láng và kẽm. Vả lại, không thấy nói đến kẽm trong thời này, song thiếc thì ai cũng biết. Vì đồng bóng láng nguyên chất khó làm dẻo hơn để có thể giát mỏng, nên có lẽ ngày xưa người ta đã biết cách bớt dưỡng khí khỏi đồng bóng láng để không rỉ (désoxydation), là thêm một ít thiếc.
Khí giới (IISa 21:16; Gióp 20:24; Thi 18:34) và áo giáp (ISa 17:5; 6:38) làm bằng đồng bóng láng pha với thiếc, làm như vậy để có một lưỡi dao rắn và bén cùng với những chiếc áo giáp an toàn khi ra trận. Người Ai-cập hay dùng để cắt đá cát rất cứng. Sắt giống đồng bóng láng tìm thấy ở miền núi xứ Pha-lê-tin. Ngày nay, dân sự đào mỏ sắt ở miền Kerr Huneh, phía Nam trũng Zaharâni.