GREGORY OF NYSSA
(330-395)
Gia đình Gregory có ba anh chị em ruột đều nổi tiếng; Anh đầu là Thánh Basil lớn, Giám mục ở Ceasarea, người em gái là nữ Thánh Macrina, còn Gregory đây là Giám mục ở Nyssa, là một trong những nhà lãnh đạo của Hội Thánh xứ Capadocian.
Trước hết Gregory có ý định làm một tu sĩ, nhưng trong một thời gian ngắn thì làm nhà nghiên cứu về tu từ học (cách viết văn chuẩn xác). Sau đó ông từ bỏ nếp sống ngoài đời mà khép mình vào đời sống tu viện do người anh sáng lập. Rồi ông được biệt phái về Nyssa và thụ phong Linh mục ở đó năm 371 SC. Ông rất nhiệt thành bênh vực Tín điều Nicea, do đó bị nhóm tà giáo đương thời đầy thế lực là Arius cách chức và lưu đày từ năm 379, và cho đến khi vua Valeus thất lộc năm 378. Ông được phục chức năm 379 và đi dự Hội nghị ở Antioche. Cùng thời gian đó ông được bổ nhiệm làm Giám mục tại Sabaste, song ông một mực từ khước sự bổ phong ấy.
Năm 381, tại Giáo Hội Nghị Constantinople ông là một trong các đại biểu lớn tiếng biện hộ cho Tín điều Nicea (được soạn thảo và chuẩn thuận năm 325 SC), nêu bật tính chất chân chánh của Đạo Chúa. Một thời gian ông lưu hành giảng dạy nhiều nơi. Năm 394 Thượng phụ giáo chủ Nestorius triệu tập Hội nghị Constantinople lần nữa và mời ông cộng tác, lần này ông tham gia rất tích cực.
Gregory ở Nyssa được các nhà chép sử đánh giá là một nhà đại tư tưởng, một nhà Thần học vượt bậc, và cũng là một người trước tác đầy ân tứ Thánh Linh. Ông đã biên soạn nhiều sách, viết khá nhiều luận án đập vào các tà thuyết đang hồi bành trướng và thịnh hành như Apollinarius, Stromius, nhóm Nhất thần thuyết của ông Abladius. Sở trường của ông là bênh vực cho giáo lý Ba Ngôi. Ông diễn giải minh bạch về tính chất khác biệt giữa sự Giáng sinh của Chúa Con Ngôi Hai và sự Lưu xuất của Thánh Linh Ngôi Ba. Ông lập luận rằng: “Ngôi Hai đã gieo thai vào lòng Trinh nữ Ma-ri là Đấng có Hai bản tánh trong một Ngôi. Như vậy thật “Theotokos” tức Chúa Christ, một Ngôi Hai có hai bản tánh. Còn về lẽ Đạo Lai thế ông chịu ảnh hưởng rất nặng tư tưởng của Origen, nên có phần không chính xác lắm.
Gregory of Nyssa về an nghỉ Nước Vinh quang của Chúa năm 393 (có sách nói 395) thọ được 65 tuổi.