Khảo cổ Kinh Thánh · thế kỷ 1 SC · Ma-thi-ơ 16:13-18

Nơi sông Giô-đanh bắt nguồn

Dưới chân núi Hẹt-môn, ở cực bắc xứ Y-sơ-ra-ên, có một vách đá lớn với một cái hang sâu. Từ chân vách, một dòng suối mạnh tuôn ra — một trong ba
nguồn chính của sông Giô-đanh. Từ thế kỷ 3 TC, người Hy Lạp thờ thần Pan, vị thần đồng nội nửa người nửa dê, tại hang này và gọi nơi đây là Paneas
(ngày nay là Banias).

Thành của Phi-líp

Năm 20 TC, hoàng đế Au-gút-tơ ban vùng này cho Hê-rốt Đại đế; Hê-rốt dựng một đền thờ bằng đá trắng dâng cho hoàng đế. Con ông là Phi-líp, vua
chư hầu xứ Y-tu-rê, lập tại đây thủ phủ mới và đặt tên Sê-sa-rê để tôn vinh Sê-sa — người ta thêm “của Phi-líp” để phân biệt với thành Sê-sa-rê ven
biển. Từ năm 1988, các nhà khảo cổ Israel khai quật Banias và làm lộ ra những hốc khắc vào vách đá để đặt tượng thần, nền các đền thờ, sân dâng lễ, cung
điện và đường phố của thành. Trên vách đá vẫn còn đọc được những văn khắc tiếng Hy Lạp dâng cho Pan.

“Còn các ngươi thì xưng ta là ai?”

Chính ở vùng này, Đức Chúa Jêsus hỏi các môn đồ: “Theo lời người ta nói thì Con người là ai?” (Ma-thi-ơ 16:13). Rồi Ngài hỏi tiếp: “Còn các ngươi
thì xưng ta là ai?” (Ma-thi-ơ 16:15). “Si-môn Phi-e-rơ thưa rằng: Chúa là Đấng Christ, Con Đức Chúa Trời hằng sống” (Ma-thi-ơ 16:16). Chúa đáp: “ta
sẽ lập Hội thánh ta trên đá nầy, các cửa âm phủ chẳng thắng được hội đó” (Ma-thi-ơ 16:18).

Khung cảnh làm lời xưng nhận thêm nổi bật. Xung quanh các môn đồ là đền thờ thần Pan và đền thờ hoàng đế, người được tôn là “con của thần”; thế mà
Phi-e-rơ xưng Chúa Jêsus là Con của Đức Chúa Trời hằng sống. Nhiều nhà giảng dạy còn liên hệ “các cửa âm phủ” với cái hang sâu, nơi người ngoại tin là
cửa xuống cõi chết; đó là một cách hiểu gợi hình, các học giả không đồng ý hết, nhưng giúp người đọc hình dung nơi Chúa đã phán lời ấy.

Ý nghĩa

Các đền thờ của Pan và của hoàng đế nay chỉ còn là nền đá cho du khách xem. Hội Thánh được xây trên lời xưng nhận của Phi-e-rơ thì vẫn sống và lan
khắp đất — đúng như lời Chúa đã hứa.

Tham khảo: Wikipedia — Caesarea Philippi; Banias; Thánh Kinh Lược Khảo — Ma-thi-ơ. Bài do Nhu Liệu Thánh Kinh biên soạn.