Khảo cổ Kinh Thánh · thế kỷ 2 TC – thế kỷ 1 SC · Khải-huyền 2:12-13

Lá thư gửi Bẹt-găm

Trong bảy lá thư của sách Khải Huyền, thư gửi Hội Thánh Bẹt-găm có một câu khó hiểu: “Ta biết nơi ngươi ở; đó là ngôi của quỉ Sa-tan; ngươi đã vững lòng
tôn danh ta, không chối đạo ta; dầu trong những ngày đó, An-ti-ba, kẻ làm chứng trung thành của ta đã bị giết nơi các ngươi, là nơi Sa-tan ở” (Khải-huyền 2:13).
Vì sao Bẹt-găm lại là “ngôi của quỉ Sa-tan”?

Thành trên núi

Bẹt-găm (Pergamon, nay là Bergama, Thổ Nhĩ Kỳ) là kinh đô của một vương quốc Hy Lạp hùng mạnh, rồi trở thành một trong những thành chính của tỉnh A-si thuộc
La Mã. Vệ thành nằm trên một ngọn núi dốc, với đền thờ, cung điện, một thư viện nổi tiếng — nơi người ta phát triển giấy da, mà tên tiếng La-tinh
pergamena bắt nguồn từ tên thành — và một hí trường dựng đứng theo sườn núi.

Bàn thờ thần Dớt

Khoảng năm 180–160 TC, vua Eumenes II xây trên vệ thành một bàn thờ khổng lồ dâng thần Dớt (Zeus): một nền đá lớn có cầu thang rộng, chung quanh chạm một dải
phù điêu dài hơn trăm mét về trận chiến giữa các thần và người khổng lồ. Kỹ sư người Đức Carl Humann khai quật từ năm 1878 đến 1886 và đưa các tấm phù điêu về
Berlin; bàn thờ được dựng lại trong Bảo tàng Pergamon. Nhìn từ xa, bàn thờ có dáng như một chiếc ngai lớn.

Những cách hiểu

Các nhà giải kinh đề nghị nhiều cách hiểu “ngôi của quỉ Sa-tan”. Có người nghĩ đến bàn thờ thần Dớt, chúa tể các thần Hy Lạp. Có người nghĩ đến đền thờ
Asclepius, thần chữa bệnh có biểu tượng con rắn. Nhiều người khác cho rằng đó là việc thờ hoàng đế: năm 29 TC, Bẹt-găm là thành đầu tiên ở xứ A-si được phép
xây đền thờ Au-gút-tơ và nữ thần Rô-ma, và quan tổng đốc La Mã đóng ở đây với “quyền gươm” — quyền xử tử. Có lẽ vì thế Chúa tự giới thiệu là “Đấng có thanh gươm
nhọn hai lưỡi” (Khải-huyền 2:12). Một tín hữu không chịu xưng “Sê-sa là chúa” có thể mất mạng như An-ti-ba.

Ý nghĩa

Dù cách hiểu nào đúng, các tàn tích ở Bẹt-găm cho thấy Hội Thánh nhỏ ấy sống giữa một thành đầy đền miếu, tượng thần và áp lực thờ hoàng đế. Chúa không bảo họ
dời đi chỗ khác; Ngài biết “nơi ngươi ở”, và khen họ đã giữ đức tin ngay tại đó.

Tham khảo: Wikipedia — Pergamon Altar; Pergamon; Thánh Kinh Lược Khảo — Khải Huyền. Bài do Nhu Liệu Thánh Kinh biên soạn.