Khảo cổ Kinh Thánh · Thế kỷ 1 SC · Ma-thi-ơ 4:23; Lu-ca 8:2
Làng cá bên bờ Biển Ga-li-lê
Ma-ma-đơ-len (Magdala, tiếng Hê-bơ-rơ là Migdal, nghĩa là “tháp”) nằm ở bờ tây bắc Biển Ga-li-lê, cách Ca-bê-na-um chừng
mười cây số. Vào thế kỷ thứ nhất, đây là một thị trấn sầm uất sống bằng nghề đánh cá và ướp muối cá. Ma-ri Ma-đơ-len, người đã
được Chúa chữa lành và đi theo phục vụ Ngài, là người ở đây (Lu-ca 8:2).
Phát hiện năm 2009
Năm 2009, khi dọn đất để xây một trung tâm hành hương, các nhà khảo cổ của Cơ quan Cổ vật Israel (Dina Avshalom-Gorni và
Arfan Najar) tìm thấy một nhà hội thế kỷ thứ nhất: một phòng vuông khoảng 120 mét vuông, nền khảm, tường vẽ màu, có băng ghế
đá chạy quanh tường để người dự ngồi nghe đọc Kinh Thánh. Trong một phòng bên cạnh có đồng tiền đúc năm 29 SC ở Ti-bê-ri-át,
cho thấy nhà hội đang được dùng đúng vào thời Chúa Jêsus đi khắp Ga-li-lê.
“Đá Ma-ma-đơ-len”
Giữa nhà hội có một khối đá chạm, nay gọi là “Đá Ma-ma-đơ-len”. Một mặt khối đá khắc chân đèn bảy nhánh (menorah) — một
trong những hình chân đèn cổ nhất từng tìm thấy, chạm vào thời đền thờ Giê-ru-sa-lem còn đứng — các mặt khác khắc hoa văn và
bánh xe. Nhiều học giả cho rằng khối đá dùng để đặt cuộn sách Kinh Thánh khi đọc, và hình chạm nhắc người dự nhóm hướng lòng về
đền thờ ở Giê-ru-sa-lem.
Nhà hội thứ hai
Năm 2021, một nhóm khảo cổ khác công bố đã tìm thấy nhà hội thứ hai ở Ma-ma-đơ-len, cùng thời với nhà hội thứ nhất. Một thị
trấn nhỏ có hai nhà hội cho thấy đời sống đạo của người Do Thái ở Ga-li-lê thời ấy sinh động thế nào. Thị trấn bị quân La Mã
chiếm trong cuộc khởi nghĩa của người Do Thái khoảng năm 67 SC, và nhà hội bị bỏ hoang từ đó.
Ý nghĩa
Phúc Âm nhiều lần chép Chúa Jêsus “đi khắp xứ Ga-li-lê, dạy dỗ trong các nhà hội” (Ma-thi-ơ 4:23). Nhà hội Ma-ma-đơ-len giúp
chúng ta hình dung khung cảnh ấy: người trong làng ngồi trên băng đá quanh tường, cuộn sách được mở ra trên bàn đá, và Chúa
đứng lên đọc rồi giảng giải Lời Đức Chúa Trời.
Tham khảo: HoiThanh.com — Các Nhà Khảo Cổ Học Người Israel Tìm
Thấy Giáo Đường Do Thái Ở Khu Vực Ga-li-lê Có Từ Thời Chúa Giê-xu; Cơ quan Cổ vật Israel; Wikipedia — Magdala stone. Bài do
Nhu Liệu Thánh Kinh biên soạn.