Khảo cổ Kinh Thánh · thế kỷ 5–6 SC · Ga-la-ti 4:4

Phát hiện khi làm đường

Năm 2017, trước khi làm một con đường trong làng et-Taiyiba ở thung lũng Gít-rê-ên (miền bắc Israel), Cơ quan Cổ vật Israel khai quật
và tìm thấy tàn tích một toà nhà lớn thời Byzantine. Ở lối vào, một tấm bia đá chữ Hy Lạp còn nguyên được gắn trên nền khảm nhiều màu.

Lời chúc mở đầu

Bà Leah Di Segni (Đại học Hê-bơ-rơ), chuyên gia chữ Hy Lạp thời Byzantine, giải mã dòng chữ: “Đấng Christ sinh bởi Ma-ri. Công trình
này của giám mục rất kính sợ Đức Chúa Trời và thánh khiết Theodosius… được xây từ nền móng…”. Câu “Đấng Christ sinh bởi Ma-ri” thường
được viết ở đầu văn bản, trên cửa nhà hay công trình thời ấy, như một lời chúc phước và xin Chúa che chở khỏi điều ác. Việc nhắc tên một
giám mục cho thấy toà nhà có thể là một nhà thờ hay một công trình của Hội Thánh, dâng cho Chúa cách trang trọng.

Đức tin của Hội Thánh thời ấy

Thế kỷ 5 là thời các giáo phụ tranh luận gay gắt về thân vị Đấng Christ; năm 431, Công đồng Ê-phê-sô khẳng định Đấng sinh ra bởi Ma-ri
chính là Đức Chúa Trời nhập thể. Lời khắc “Đấng Christ sinh bởi Ma-ri” trên một công trình ở vùng quê Ga-li-lê cho thấy niềm tin ấy đã đi
vào đời sống hằng ngày của các tín hữu.

Ý nghĩa

Lời khắc ngắn gọn tóm tắt lẽ thật trung tâm của Phúc Âm: khi kỳ hạn đã được trọn, Đức Chúa Trời sai Con Ngài đến, sinh bởi một người
nữ (Ga-la-ti 4:4). Đấng Christ đã thật sự làm người, sống giữa chúng ta, để cứu chúng ta.

Tham khảo: HoiThanh.com — Các Nhà Khảo Cổ Học Israel Tìm Thấy Dòng Chữ
‘Đấng Christ, Sanh Bởi Ma-ri’…; Cơ quan Cổ vật Israel (2017). Bài do Nhu Liệu Thánh Kinh biên soạn.