Khảo cổ Kinh Thánh · đầu thế kỷ 7 SC · Xuất Ê-díp-tô Ký 25:31-37
Chân đèn của đền thờ
Đức Chúa Trời truyền cho Môi-se: “Ngươi cũng hãy làm chân đèn bằng vàng ròng”, với “sáu nhánh nứt ra, ba nhánh ở bên nầy và ba nhánh ở bên kia” (Xuất Ê-díp-tô Ký
25:31-32), và “bảy cái thếp đèn” (Xuất Ê-díp-tô Ký 25:37). Chân đèn bảy nhánh (menorah) đứng trong nơi thánh của đền tạm rồi của đền thờ. Khi quân La Mã phá đền
thờ năm 70 SC, chân đèn bị mang về Rô-ma — cảnh ấy còn chạm trên khải hoàn môn Titus. Từ đó, menorah trở thành biểu tượng quen thuộc nhất của dân Do Thái.
Một món đồ nhỏ dưới góc Núi Đền
Cơ quan Cổ vật Israel đã công bố một phát hiện nhỏ khi khai quật ngay dưới góc tây nam của Núi Đền, trong khu vườn khảo cổ Giê-ru-sa-lem: một mặt dây chuyền bằng
chì nguyên chất, cả hai mặt đều khắc hình chân đèn bảy nhánh của đền thờ. Theo lớp đất, nó thuộc đầu thế kỷ 7 SC, những năm cuối của thời Byzantine. Một chuyên
gia của Cơ quan nói rằng đó chỉ là một vật nhỏ bé, nhưng kể một câu chuyện lớn.
Thời người Do Thái bị cấm vào thành
Câu chuyện ấy là thế này: sau cuộc khởi nghĩa Bar Kokhba (135 SC), người Do Thái bị cấm sống ở Giê-ru-sa-lem. Dưới các hoàng đế Cơ Đốc thời Byzantine, lệnh cấm
vẫn được giữ trong khoảng năm trăm năm; người Do Thái chỉ được phép lên thành vào ngày 9 tháng Áp để khóc than nơi đền thờ đổ nát. Vì vậy, một mặt dây chuyền
khắc menorah ngay dưới chân Núi Đền có lẽ là của một người Do Thái lên thành trong dịp hiếm hoi ấy, đeo trên cổ như một lá bùa hoặc một dấu nhận mình. Cũng có thể
nó thuộc về những năm 614–617, khi quân Ba Tư chiếm Giê-ru-sa-lem và người Do Thái được trở lại thành trong thời gian ngắn.
Ý nghĩa
Giữa thời gian dài không được sống trong thành của tổ phụ, nhiều người Do Thái vẫn mang hình chân đèn của đền thờ như một niềm thương nhớ và hy vọng. Tiên tri
Xa-cha-ri từng thấy trước một ngày Giê-ru-sa-lem lại đầy sự sống: “Các đường phố trong thành sẽ đầy những con trai con gái vui chơi trong đó” (Xa-cha-ri 8:5). Còn
với người tin Chúa, Đức Chúa Jêsus là “sự sáng của thế gian”, Đấng mà chân đèn của đền thờ đã chỉ về.
Tham khảo: HoiThanh.com — Khám Phá Khảo Cổ Tiết Lộ Mối Liên Hệ Của Người Do Thái Với Jerusalem
Cổ Đại; Wikipedia — Temple menorah. Bài do Nhu Liệu Thánh Kinh biên soạn.