Khảo cổ Kinh Thánh · kh. 2600 TC · Sáng-thế Ký 11:31; 12:1

Quê hương của Áp-ram

Sáng-thế Ký cho biết gia đình Tha-rê “đồng ra khỏi U-rơ, thuộc về xứ Canh-đê, đặng qua xứ Ca-na-an” (Sáng-thế Ký 11:31). Về sau
Đức Giê-hô-va phán cùng Áp-ram: “Ngươi hãy ra khỏi quê hương, vòng bà con và nhà cha ngươi, mà đi đến xứ ta sẽ chỉ cho” (Sáng-thế Ký 12:1).
Trong nhiều thế kỷ, U-rơ chỉ là một cái tên. Đến thế kỷ 19, người ta nhận ra nó dưới gò Tell el-Muqayyar ở miền nam Iraq, gần sông
Ơ-phơ-rát.

Cuộc khai quật của Woolley

Từ năm 1922 đến 1934, nhà khảo cổ người Anh Leonard Woolley, thay mặt Bảo tàng Anh và Bảo tàng Đại học Pennsylvania, khai quật U-rơ.
Ông tìm được gần 1.800 ngôi mộ, trong đó có khoảng mười sáu “mộ hoàng gia” thuộc khoảng năm 2600–2500 TC. Mộ hoàng hậu Pu-a-bi còn nguyên
mũ miện bằng lá vàng, chuỗi hạt đá lưu ly và mã não. Woolley cũng tìm thấy đàn hạc đầu bò bằng vàng, tượng “con dê đực trong bụi cây”,
và “cờ hiệu U-rơ” — một hộp gỗ khảm vỏ sò, đá lưu ly và đá đỏ, một mặt vẽ cảnh chiến tranh, mặt kia cảnh yến tiệc. Giữa thành là tháp
tầng (ziggurat) lớn do vua Ur-Nammu xây khoảng năm 2100 TC để thờ thần mặt trăng Nanna.

Một thành văn minh và đầy thần tượng

Những phát hiện này bác bỏ ý nghĩ rằng Áp-ram là một người du mục chất phác từ chốn hoang sơ. U-rơ là một thành giàu có: có trường học,
văn khố, thương nghiệp đi khắp vùng Lưỡng Hà, nhà cửa hai tầng. Nhưng đó cũng là thành thờ thần mặt trăng; Giô-suê sau này nhắc rằng tổ
phụ của Y-sơ-ra-ên “hầu việc các thần khác” ở bên kia sông (Giô-suê 24:2). Khi rời U-rơ, Áp-ram bỏ lại không chỉ một nơi tiện nghi mà
cả một nền tôn giáo, để theo một Đức Chúa Trời chưa có đền thờ hay tượng nào.

Các học giả vẫn bàn về việc “U-rơ của người Canh-đê” có đúng là thành ở miền nam Iraq hay một nơi khác ở miền bắc, gần Cha-ran. Phần
đông vẫn đồng nhất với Tell el-Muqayyar; các mộ hoàng gia cũng có trước thời Áp-ram vài trăm năm, nhưng cho thấy thành ấy đã thịnh vượng
lâu đời ra sao.

Ý nghĩa

Thư Hê-bơ-rơ nói Áp-ra-ham đã vâng lời mà đi, dầu không biết mình đi đâu, vì người trông đợi một thành có nền vững chắc mà Đức Chúa Trời
xây dựng (Hê-bơ-rơ 11:8-10). Vàng bạc của U-rơ nay nằm trong viện bảo tàng; còn lời hứa Chúa ban cho người rời bỏ nó thì vẫn đang được
ứng nghiệm.

Tham khảo: Wikipedia — Royal Cemetery at Ur; Standard of Ur; Thánh Kinh Lược Khảo — Sáng-thế Ký; Những
Cuộc Phát Giác Của Khảo Cổ Học. Bài do Nhu Liệu Thánh Kinh biên soạn.