Khảo cổ Kinh Thánh · thế kỷ 9 TC · II Sa-mu-ên 20:14-22; I Các Vua 15:20

Thành biên giới phía bắc

A-bên Bết-Ma-a-ca là một thành ở cực bắc xứ Y-sơ-ra-ên, gần biên giới Li-ban ngày nay, nằm giữa ba vương quốc: A-ram (Sy-ri) ở
phía đông bắc, Ty-rơ (Phê-ni-xi) ở phía tây và Y-sơ-ra-ên ở phía nam. Kinh Thánh nhắc thành này nhiều lần: Giô-áp vây thành để bắt
kẻ phản loạn Sê-ba, và một người đàn bà khôn ngoan đã cứu cả thành (II Sa-mu-ên 20:14-22); Bên-Ha-đát vua Sy-ri đánh lấy thành (I
Các Vua 15:20); về sau Tiếc-la-Phi-lê-se III cũng chiếm nó (II Các Vua 15:29).

Gương mặt bằng men xanh

Năm 2017, trong cuộc khai quật chung của Đại học Azusa Pacific (Hoa Kỳ) và Đại học Hê-bơ-rơ Giê-ru-sa-lem tại Tel Abel Beth Maacah,
các nhà khảo cổ (Robert Mullins và Naama Yahalom-Mack) tìm thấy một đầu tượng nhỏ chỉ cao khoảng 5 cm, làm bằng men thuỷ tinh
(faience), có niên đại thế kỷ 9 TC. Gương mặt nghiêm nghị, tóc đen chải gọn, râu được tỉa kỹ và đầu đội băng vàng — dấu hiệu của
một nhân vật hoàng tộc. Năm 2019, đầu tượng được trưng bày tại Bảo tàng Israel.

Vua nào?

Vì thành nằm giữa ba nước, các nhà nghiên cứu chưa biết đây là vua của dân nào. Có người nghĩ đến A-háp hay Giê-hu của Y-sơ-ra-ên,
Ét-ba-anh vua Ty-rơ (cha của Giê-sa-bên), hay Ha-xa-ên và Bên-Ha-đát vua Sy-ri. Bảo tàng Israel đặt tên cuộc triển lãm là “Hình ảnh
một vị vua?” — để ngỏ câu hỏi.

Ý nghĩa

Đầu tượng nhỏ cho ta nhìn tận mặt một người cùng thời với Ê-li và Ê-li-sê — thời các vua liên tục giành giật những thành biên
giới như A-bên Bết-Ma-a-ca. Giữa những biến động chính trị ấy, Kinh Thánh nhấn mạnh rằng chính Đức Chúa Trời mới là Đấng lập vua và
phế vua (Đa-ni-ên 2:21).

Tham khảo: HoiThanh.com — Đầu Bức Tượng 3000 Năm Tuổi Mô Tả Lại Vị
Vua Trong Kinh Thánh – Nhưng Là Vị Vua Nào?; Bảo tàng Israel; Wikipedia — Abel Beth Maacah. Bài do Nhu Liệu Thánh Kinh biên soạn.