Khảo cổ Kinh Thánh · bản dịch thế kỷ 3, chép thế kỷ 6 SC · Ma-thi-ơ 11–12

Trang sách bị cạo để viết đè

Ngày xưa giấy da rất đắt. Khi một cuốn sách cũ không còn dùng, người ta thường cạo chữ đi để viết nội dung khác lên — loại bản chép
tay như thế gọi là “bản viết đè” (palimpsest). Chữ cũ tuy bị cạo nhưng vẫn để lại dấu vết mờ trên da.

Phát hiện năm 2023

Trong Thư viện Vatican có một bản chép tay tiếng Sy-ri như vậy. Năm 2023, nhà nghiên cứu Grigory Kessel (Viện Hàn lâm Khoa học Áo) dùng
kỹ thuật chụp ảnh tia cực tím và nhận ra bên dưới lớp chữ hiện tại là một đoạn sách Ma-thi-ơ — từ cuối đoạn 11 đến đầu đoạn 12 — bằng
tiếng Sy-ri cổ. Ông công bố kết quả trên tạp chí New Testament Studies. Bản chép tay có lẽ thuộc thế kỷ 6, nhưng bản dịch mà nó chép lại
có từ thế kỷ 3 — một trong những bản dịch Phúc Âm cổ nhất.

Vì sao quan trọng?

Tiếng Sy-ri là một phương ngữ của tiếng A-ram — gần với ngôn ngữ Chúa Jêsus nói hằng ngày. Bản dịch “Sy-ri cổ” của các sách Phúc Âm
trước đây chỉ được biết qua hai bản chép tay: một bản ở tu viện Thánh Catherine trên núi Si-na-i và một bản ở Thư viện Anh. Mảnh tìm thấy
ở Vatican là chứng cứ thứ tư của bản dịch này, giúp các học giả so sánh và hiểu rõ hơn cách Phúc Âm được truyền chép từ những thế kỷ đầu.
Ví dụ, ở Ma-thi-ơ 12:1, bản Hy Lạp chép các môn đồ đói nên bứt bông lúa mà ăn, còn bản Sy-ri cổ này chép rằng họ bứt bông lúa, vò trong
tay rồi ăn.

Ý nghĩa

Từ rất sớm, Phúc Âm đã được dịch sang nhiều thứ tiếng để mọi dân tộc có thể đọc. Những trang sách bị cạo đi rồi lại hiện ra dưới tia
cực tím làm ta nhớ lời Chúa: trời đất sẽ qua đi, nhưng lời Ngài không bao giờ qua đi (Ma-thi-ơ 24:35).

Tham khảo: HoiThanh.com — Một Chương Kinh Thánh Bị Ẩn Giấu Suốt 1750 Năm Đã
Được Phát Hiện Bằng Tia Cực Tím; New Testament Studies (2023); Wikipedia — Old Syriac Gospels. Bài do Nhu Liệu Thánh Kinh biên soạn.