Sanh lại Born again, regeneration. Régénération.
Cựu Ước luận về đạo đức phục hưng là sanh lại (Giê 31:31, 32; 32:38-40; Êxê 36:25-28; Ôs 6:1, 2, 3). Tân Ước luận về trời đất đổi mới như là sự sanh lại (Mat 19:28, bản quốc văn dịch “đổi mới;” Rô 8:19-21; Khải 21:1). Đó đều là bởi nước Đức Chúa Trời hưng thạnh vậy (Khải 11:15).
Còn như luận về cá nhân thì Chúa Jêsus phán: “Nếu một người chẳng sanh lại thì không thể thấy nước Đức Chúa Trời, không được vào nước Đức Chúa Trời” (Giăng 3:3, 5). “Sanh lại” nói đây chỉ linh hồn, gồm tâm tánh và phẩm cách, được sanh lại (đổi mới) bởi Đức Thánh Linh và ân điển của Đức Chúa Trời (Giăng 1:12, 13; 3:5, 6; IGiăng 3:9). Giống như những tì vết cũ được rửa sạch (Thi 51:7; Ês 1:18), như đã chết được sống lại) Êph 2:5, 6; IIPhi 1:3). Như vậy, sẽ trở nên người mới (Rô 12:2; IICôr 5:17; Êph 4:23; Cô 3:1-10), trong lòng có hình ảnh Đấng Christ (Ga 4:19; Rô 8:10), có bản tánh Đức Chúa Trời (IIPhi 1:4; Êph 4:24; Hêb 12:10). Mọi thay đổi đo đều ra từ Đức Thánh Linh (Giăng 3:4; Tít 3:5), và cũng nhờ đạo hằng sống của Chúa nữa (ICôr 4:15; Gia 1:18; IIPhi 1:23).
Fausset viết: Trong đời nay, ngoài sinh nhật về phần xác, tín đồ cũng có sinh nhật về phần hồn, là ngày hối cải tin theo Chúa Jêsus, được tái sanh bởi Đức Thánh Linh, ấy là khởi điểm của mọi sự lớn lên trong đời sống thuộc linh, là ngày nhận lấy sự sống đời đời, để hưởng sự vinh hiển đời sau. Bây giờ chỉ có Đức Thánh Linh làm cho linh hồn sanh lại, thì cũng chỉ bởi Đức Thánh Linh mới có thể khiến thân thể hay chết của tín đồ “mặc lấy sự không hay chết” (Rô 8:11; Phil 3:21).
Bước bao trùm hết cả đó là sự sanh lại của nơi ở chúng ta, tức thế gian nầy, và cả toàn thể “muôn vật, ” tức “kỳ muôn vật đổi mới” (Công 3:21; Mat 19:28; Rô 8:19-23). Trong thế giới ngàn năm bình an, các dân tộc và xã hội sẽ được sanh lại trước nhứt, và Y-sơ-ra-ên đứng đầu làm vua kiêm chức tế lễ (Ês 2:2-4; 11:1-). Chiến tranh sẽ hết, các thú rừng sẽ không còn dữ tợn nữa (Khải 20:1-; Ês 65:16-25). Sự đổi mới cuối cùng của đất và cõi thiên nhiên sẽ xảy ra sau ngàn năm bình an (Khải 21:1-; IIPhi 3:7-13).
Tiến sĩ Scofield chú thích về sự sanh lại:
Mat 19:28.— Trong tiếng Hy-lạp, Palingenesia có nghĩa là “lại dựng nên” hoặc “làm nên mới.” Chữ nầy cũng chép lần nữa trong Tít 3:5. Tại đó, chỉ về sự “sanh lại” của một tín đồ; còn đây nói về sự dựng nên trật tự xã hội lần nữa, và làm mới lại thế gian (Ês 11:6-9; Rô 8:19-23), khi nước Chúa sẽ đến.
Giăng 3:3.– Sự sanh lại: (1) Sự cần thiết về sự sanh lại phát triển từ chỗ người theo tánh xác thịt không thể “thấy” hoặc “được vào” nước Đức Chúa Trời. Dầu có sự khôn ngoan, đạo đức, hoặc lễ phép, thì người theo tánh xác thịt cũng hoàn toàn đui mù về lẽ thật thuộc linh, và không có quyền gì vào nước Chúa, vì người đó không thể vâng phục hoặc hiểu, hoặc đẹp lòng Đức Chúa Trời (Giăng 3:3, 5, 6; Thi 51:5; Giê 17:9; Mác 7:21-23; ICôr 2:14; Rô 8:7, 8; Êph 2:3). (2) Sự sanh lại không phải là thay đổi bản tánh cũ (Rô 6:6), song là một việc sáng tạo của Đức Thánh Linh (Giăng 3:5; 1:12, 13; IICôr 5:17; Êph 2:10; 4:24). (3) Điều kiện của sự sanh lại là đức tin đến Đấng Christ bị đóng đinh (Giăng 3:14, 15; 1:12, 13; Ga 3:24). (4) Bởi sự tái sanh, tín đồ trở nên kẻ dự phần trong bản tánh và sự sống của chính Đấng Christ (Ga 2:20; Êph 2:10; 4:24; Cô 1:27; IIPhi 1:23-25; IIPhi 1:4; IGiăng 5:10-12).