San-chê-ríp Sennacherib. Sanchérib (thần mặt trăng Sin đã thêm số anh em).
Là con trai và là kẻ kế tự vua Sa-gôn. Xem bài Sa-gôn. Tên người ở trong nguyên bản đọc là Tsinakki-irib, nghĩa là “Sin (hoặc mặt trăng) đã thêm các anh em, ” một điều chỉ rằng người không phải là con đầu lòng của cha mình.
San-chê-ríp lên ngôi năm 702 T.C., người cố gắng dẹp tan cuộc nổi loạn của Ba-by-lôn mà người đã xâm chiếm với một đạo binh lớn. Mê-rô-đác Ba-la-đan liều mình chiến trận, song bị thua và đuổi khỏi xứ. Năm thứ III (700 S.C.), San-chê-ríp trở tay về hướng Tây, sửa phạt Si-đôn, nhận lễ vật của Ty-rơ, Aradus cùng mấy thành khác của dân Phê-ni-xi, cũng như của Ê-đôm và Ách-đốt, vây và chiếm thành Ách-ca-lôn, khai chiến với Ai-cập, là xứ hãy còn thuộc Ê-thi-ô-bi, cướp lấy thành Líp-na và La-ki, trên địa giới Ai-cập, và có lẽ đã ký kết một giao ước với quân thù của chính mình, cuối cùng đem quân đánh Ê-xê-chia, vua Giu-đa. Vào lúc đó “San-chê-ríp, vua A-sy-ri, đến các thành kiên cố của Giu-đa và hãm lấy nó” (IICác 18:13). Chắc trong bài tường thuật người để lại về trận đánh với “Hiskiah” trong năm thứ III là chiến trận với vua Ê-xê-chia tóm tắt tại trong bốn câu (13-16). Trong năm sau (699 T.C.), San-chê-ríp xâm chiếm Ba-by-lôn lần thứ hai. Ê-xê-chia cũng đã nổi loạn lần nữa, xin Ai-cập binh vực. Bởi đó, đáng lẽ vây Giê-ru-sa-lem, thì vua A-sy-ri từ đó đi sang Ai-cập một lần nữa, hãm đánh La-ki và Líp-na, song dường như không chiếm được, nên sai các sứ giả từ nơi đó đến cùng Ê-xê-chia (IICác 18:17); và khi sứ giả đó trở về nói Giu-đa không phục, thì liền viết một thơ ngăm đe Ê-xê-chia (IICác 19:14). Tiệt-ha-ca vội vàng xin Ai-cập giúp đỡ, thình lình có một biến động xảy ra, và biến động này đã cứu cả Ai-cập và Do-thái khỏi sự nguy hiểm. Một đêm kia, đạo binh hùng mạnh A-sy-ri không còn nữa, 185.000 người, tất cả đều bị chết, có thể bởi dịch lệ, hoặc bởi sự bày tỏ quyền năng oai nghi của Chúa qua thiên sứ hủy diệt (IICác 19:35). Trại quân tan vỡ ngay; vua chạy trốn. San-chê-ríp về tới kinh đô mình bình an, và không bị ngăn trở bởi tai vạ đã xảy đến cho đạo binh mình, vua liền sửa soạn những cuộc chiến tranh khác, nhưng dường như từ đó vua có cẩn thận tránh xa xứ Pha-lê-tin. Trong năm thứ V San-chê-ríp tiến quân đánh Arménie và Mê-đi, sau đó, từ năm thứ VI đến thứ VIII người khai chiến với Susiana, và Ba-by-lôn. Từ lúc đó, niên sử không có chép nữa. San-chê-ríp cai trị 22 năm, và có Ê-sạt-ha-đôn nối ngôi, năm 680 T.C..
San-chê-ríp là vua oai nghi nhứt của người A-sy-ri. Dường như San-chê-ríp là người thứ nhứt đóng đô cai trị mãi mãi tại Ni-ni-ve; là nơi người đã sửa sang và trang hoàng bằng những nhà nguy nga. Công việc lớn nhứt của người là cho xây dựng lâu đài tráng lệ Kouyunjik rộng độ 8 mẫu. Về sự chết của San-chê-ríp, chúng ta không biết gì hơn ngoài lời chép vắn tắt trong Kinh Thánh: “Một ngày kia, người thờ lạy trong chùa Nít-róc, thần của mình, thì con trai người là A-tra-mê-léc và Sa-rết-se, giết người bằng gươm đoạn chúng nó trốn trong xứ A-ra-rát” (IICác 19:37; Ês 37:38).
Tiến sĩ Scofield chú thích về San-chê-ríp.
Ês 32:2.– Xem bài trước.