Ráp-ba

Ráp-ba Rabbah. Rabba (lớn, tức Kinh đô).

I. Một đồn rất mạnh ở phía Đông sông Giô-đanh, và là thành chính của dân Am-môn. Trong IISa 17:27 gọi là Ráp-ba, thành của dân Am-môn, và Giê 49:2 là Ráp-bát, thành của con cái Am-môn; hoặc gọi đơn sơ là Ráp-ba. Lần đầu tiên nói đến Ráp-ba là nơi có giường hoặc quan tài của người giềnh giàng là Óc (Phục 3:11). Đa-vít sai Giô-áp đến chiếm thành Ráp-ba, chắc vây thành mất hai năm (IISa 11:1). Điều đặc biệt về sự vây thành đó là có lính Am-môn mạnh dạn kéo ra đánh (IISa 11:17, v.v.). Cuối kỳ đó, Giô-áp chiếm được một phần thành, tức “thành ở mạch dưới” hoặc thành của các dòng nước, gọi như vậy vì có một suối chảy quanh năm và nay còn chảy qua đó, Song thành lũy ở mặt bắc “thành mạch dưới” thì dốc ngược hiểm trở là một nơi rất mạnh chưa bị chiếm; vì tôn trọng vua Đa-vít nên Giô-áp nhường việc chiếm lấy thành Ráp-ba cho vua. Ít lâu sau, khi Đa-vít tới đó, thành lũy bị chiếm (IISa 12:26-31). Không biết thành có bị hủy phá không, hay Đa-vít lấy làm thỏa lòng về sự giết dân thành đó rồi nên không hủy phá thành. Trong thời A-mốt, hai thế kỷ rưỡi sau thành lại có “vách, ” “đền đài, ” và còn nơi thờ thần Mo-lóc, “vua” (Am 1:14). Nê-bu-cát-nết-sa xâm chiếm cũng như thế (Giê 49:2, 3), là khi những thành phụ thuộc được nói đến, và thành đó được kể ngang hàng với Giê-ru-sa-lem (Êxê 21:20). Tại Ráp-ba, chắc là Baalis vua dân Am-môn (Giê 40:14) coi một triều đình, và bên trong vách thành Ích-ma-ên lập mưu giết Ghê-đa-lia, và đem luôn Giê-rê-mi vào đất Ai-cập (Giê 43:4, 7). Trong thời kỳ giữa Cựu và Tân Ước, Ráp-ba Am-môn dường như một chỗ quan hệ có nhiều trận đánh nhau. Ptolémée Philadelphe 285-247 T.C. đặt tên là Philadelphia. Ấy là một trong các thành tại Đê-ca-bô-lơ, và trở nên một nơi của các giám mục Hội Thánh ở. Di tích thành là lớn, tìm được tại Ammân, cách xa sông Giô-đanh chừng 35 cây số, ở trong trũng có dòng Wady Zerka chảy mà người ta tưởng là một với rạch Gia-bốc. Còn có thành lũy bằng đá vuông lớn, xây không cần ciment, và có lẽ là cổ hơn hết.

II. Một thành của Giu-đa nói đến với Ki-ri-át-Giê-a-rim trong Giô 15:60. Chưa tìm được thành ở nơi nào.

III. Trong Giô 11:8, nguyên văn Hê-bơ-rơ chép là Si-đôn-Ráp-ba, bản quốc văn dịch là Si-đôn lớn.

Lên đầu trang