PASCAL, BLAISE
(1623-1662)
Blaise Pascal là một trong những nhà tư tưởng và khoa học gia ở vào vị trí hàng đầu ở Tây phương và trên thế giới. Ông vượt trội là một nhà phát minh ưu tú của nước Pháp; ông cũng nổi bật trên lãnh vực toán học và vật lý, một văn hào, triết gia cũng như một nhà thần học… Pascal có thể nói là một thiên tài đa dạng mà loài người từng có được.
Nhà bác học ngoại hạng này chào đời ở Claremont, Pháp quốc, ngày 19-6-1623 trong gia đình một viên chức chính phủ khá giả. Ngay từ ấu thơ, Pascal đã sớm bộc lộ là một cậu bé thông minh có nhiều năng khiếu, và được đánh giá là một thần đồng toán học. Năm 16 tuổi, Pascal đã hoàn thành một tập tiểu luận về các hình nón. Có thể nói ông là người trước tiên đi vào địa hạt hình học và phép tính. Năm 19 tuổi, ông đưa ra lý thuyết về cách tính xác suất phát minh ra chiếc máy cộng là tiền thân của các loại máy tính ngày nay, đặt căn bản trên những chiếc đĩa quay chuyển động. Về toán học, Pascal nghiên cứu về phép tính vi phân, giải quyết vấn đề phép cầu phương của đường Xycloit góp phần vào công trình phát triển phép tính vi phân cùng với Fermat, và ông được nhìn nhận là một trong những người sáng lập ra lý thuyết về toán xác suất. Nhiều mệnh đề và biểu thức toán học được mang tên ông như tam giác số học Pascal, định lý Pascal, hình 6 đỉnh thần bí Pascal trong phạm vi vật lý, Pascal cũng được đề cao là một trong những người đặt ra cơ sở cho Thủy Tĩnh Học cổ điển, sự xác nhận “định luật Pascal” làm nền tảng cho những qui luật về sự giãn nở của không khí hiện đại. Ông cũng tiến hành các thí nghiệm về sự cân bằng của các chất lỏng và về sự chuyển lệch của áp suất khí quyển ở những độ cao khác nhau. Một số người còn tin rằng Pascal đã sáng chế ra loại đồng hồ đầu tiên đã được sử dụng trong xe bus trên các tuyến đường sắt ở thành phố Paris.
Nhưng điều đặc biệt cần nói với Cơ Đốc nhân, Pascal là một người có lòng sùng đạo và rất mực tôn kính Đức Chúa Trời.
Năm 1654, Pascal đã trở nên gắn bó với Chúa qua kết quả của một khải tượng có tính cách thần bí. Ông đã mô tả đầy đủ các chi tiết của kinh nghiệm mình gặp Chúa được khắc trên một miếng da mà ông cho may vào chiếc áo khoác của ông. Xuyên qua một người chị, Pascal đã được tiếp xúc với Giáo phái có tên là Jansenists. Năm 1657 ông cho xuất bản tác phẩm “Provincial Letters”, là một tập sách mỏng, nội dung được viết để mỉa mai đánh vào những kẻ chống đối nhóm người Jansenists mục đích ủng hộ cho nhóm này; vì lúc đó dư luận cho rằng phái này đã lập lại giáo lý “ân phúc của Đức Chúa Trời” mà Augustine đã đưa ra nằm trong Giáo hội La mã.
Trong lãnh vực văn chương Thần học, hầu như Pascal cũng tỏ ra khá xuất sắc. Ông đã có thời vào học trong tu viện Port Royal theo Giáo phái Jansenists năm 1655. Ông cũng có tác phẩm viết về Cơ Đốc giáo và các quan điểm tôn giáo, tỏ ra ông có một tâm hướng về Chân lý, tôn ngưỡng Thiên Chúa. Đáng nói ở lãnh vực Thần học là tác phẩm “Những chứng cớ hiển nhiên của Cơ Đốc giáo” mà năm 1670 các bè bạn thân cận của ông đã đem xuất bản những tập di cảo của ông đúc kết thành một quyển có tựa đề là “Những tư tưởng về tôn giáo của Pascal”. Như trên đã nói, ông hết sức bênh đỡ cho Giáo phái Jansenists đang bị dòng Tên (Jesuits) tấn công thời kỳ ấy. Các tác phẩm của ông lúc này gồm “Những bức thư của Louis De Montalte viết cho người bạn ở tỉnh nhỏ” (1656-1657) thường được gọi tắt là “Provincial”, trong đó luận về “Ân phúc của Đức Chúa Trời” được các nhà phê bình về sau xem như là áng văn kiệt tác của văn chương Pháp; tác phẩm “Pensée” (tư tưởng) tập hợp một số triết lý Cơ Đốc giáo, được xuất bản năm 1669 sau khi ông qua đời.
Khoảng năm 1658, Pascal khởi thảo tác phẩm lớn của ông là “Apology For The Christian Religion”, công tác này không bao giờ được hoàn tất, vì Pascal đột ngột qua đời năm 1662. Ông chỉ kịp kể lại di cảo dàn ý của nó, và sau đó các bạn ông đã đem tập hợp lại thành tập “Pensées” (Thoughts). Công trình này là một sách giáo khoa về văn chương và biện minh học. Nó đặt định lý cho nền tảng “một Giáo hội Cơ Đốc sinh động” chống lại chủ trương đạo đức luân lý của Descartes và thuyết lý hoài nghi của Montaigne, nhà văn Pháp đương thời.
Pascal nhấn mạnh rằng: người ta chỉ có thể tri thức về Đức Chúa Trời xuyên qua Chúa Giê-xu Christ bởi hành động của đức tin, và đức tin được Đức Chúa Trời ban cho. Nhu cầu của loài người về Đức Chúa Trời là bằng chứng rõ ràng bởi sự khốn khổ của họ khi xa cách Ngài. Đức Chúa Trời chỉ được nhận biết qua đức tin. Dầu có một thực chứng phong phú để yểm trợ cho niềm tin, như những lời tiên tri được linh ứng này, các phép lạ, sự làm chứng của lịch sử, hoặc là chính Thánh Kinh xác chứng đi nữa, thì “tấm lòng có những lý lẽ xác đáng và lý luận không sao hiểu biết cho tường tận được”, Pascal đã nhận định như vậy.
Pascal qua đời ngày 19-8-1662 tại Paris, mới có 39 tuổi. Văn học trong thế giới nói tiếng Pháp nói riêng và giới khoa học trên toàn cầu nói chung, cho đến ngày nay vẫn còn đánh giá cao tài năng của ông: Văn chương hấp dẫn, ngòi bút phê bình đanh thép, được kể như là một bút pháp kiểu mẫu của văn phạm nước Pháp. Tâm hồn Pascal luôn hướng về cõi siêu hình, vĩnh cửu, những thực tại của đời sau. Bác học Blaise Pascal còn được đề bạt là người đi tiên phong của loại triết lý theo chiều hướng của Kierkegaard gần 200 năm sau, đã phát huy thành triết lý hiện sinh.
Quyển “Những tư tưởng về tôn giáo” (Pensées de M. Pascal sur la Religion” của Pascal đã được Ban Biên Tập của tạp chí Decision, cơ quan truyền thông của Đoàn Truyền Giáo Billy Graham đem tổng hợp một số trong đó lại thành tập tiểu luận có tựa đề là “Đức Chúa Trời của Cơ Đốc nhân”.