ORIGEN
(185-254)
Origen là một trong những học giả và tác giả sáng chói nhất của Cơ Đốc giáo thuộc thế kỷ thứ II SC, đồng thời Origen cũng là gương mặt nổi bật hơn hết thuộc trường phái Thần học Alexandria. Ông được đời sau kính trọng không chỉ là một nhà tư tưởng uyên thâm, mà còn là một nhân vật thủy chung đối với Giáo hội Chúa và một đời sống thuộc linh sâu nhiệm, mẫu mực.
Origen chào đời trong một gia đình Cơ Đốc giáo tại thành phố Alexandria, Ai cập; thành phố này là một trung tâm văn hóa quan trọng của vùng Bắc Phi đương thời. Origen được cha mẹ dưỡng dục rất chu đáo, thừa hưởng một nền văn hóa đa dạng, kiến thức phong phú, tốt đẹp của Cơ Đốc giáo từ trong gia đình. Kế đến ông theo học giáo lý trong một trường do Clement làm viện trưởng. Ông thành một giáo sư đầu tiên sau khi vững vàng trên đường tin kính. Rồi ông chiêu nạp ngày càng nhiều môn sinh theo mình hơn. Ông Origen đã tự nguyện sống đời khổ tu và bị gọi về Caesarea, xứ Palastine; lý do vì sự thù địch của Giám mục Alexandria là ông Dematrius. Origen hành chức khá rộng rãi theo cách thức mới, hoặc là đóng vai trò trung gian hòa giải trong các cuộc tranh biện giáo lý của các Hội Thánh, hoặc là thuyết giảng trước các khối đông giáo dân và quần chúng.
Có một cuộc bố ráp Cơ Đốc giáo lớn nổ ra ở tại Alexandria, và thân phụ của Origen là Leonidas, một tín giáo son sắt trong niềm tin đã bị sát hại. Lúc ấy dầu còn khá trẻ nhưng thấy tấm gương anh dũng của thân phụ mình quyết hy sinh tánh mạng cho Danh Chúa, Origen muốn học đòi tấm gương tiết liệt đó. Song người mẹ thấy ông còn quá trẻ nên bà đã dùng mưu giấu các y phục của ông đi, nên ông đã không bị giết hại. Thì giờ trước khi cha ông bị xử giáo, Origen có viết cho cha mình một bức thư; lời lẽ tuy xúc động nhưng mang tính chất kích thích, giục giã, nhằm tăng cường đức tin và ý chí cho thân phụ mình thêm can đảm, kiên quyết chịu chết làm sáng danh Chúa, đừng tỏ ra nao núng! Trong đó ông viết: “Cha yêu quí của con ơi, xin cha đừng chùn bước mà rơi vào hầm bẫy mưu kế của Sa-tan. Khá nhìn chăm gương sáng chói của các bậc anh hùng đức tin xưa kia mà phó dâng tính mạng mình làm sinh tế sống để danh Đức Chúa Trời càng thêm vinh hiển!”. Những lời lẽ đó chẳng khác nào một liều thuốc phấn khích hiệu nghiệm làm cho ông Cụ Thánh đồ Leonidas được tiếp thêm lửa thiêng càng hăng hái và vững vàng hơn.
Thì giờ đen tối đã qua, thì Origen lên thay thế chức vụ của thầy mình là Clement đã chạy lánh nạn. Vì quá sốt sắng yêu Chúa nên Origen quyết chọn lối sống khổ nghèo, kiêng ăn, cầu nguyện, tình nguyện hiến mình hầu lo công việc Chúa. Bởi cực đoan và hiểu lầm câu Thánh Kinh ở Ma-thi-ơ 19:12 nên ông đã tự làm cho mình hoạn đi!
Trong suốt thời gian đương chức, ông có qua Ai cập một lần. Có một dịp hoàng đế Caracalla đến thăm thành phố Alexandria vào năm 215 SC, thì có một cuộc bạo động xảy ra nên Origen bỏ lánh ẩn ở Palestine. Tại đó vị Giám mục Caesarea mời ông giảng Thánh Kinh; theo qui luật trường phái ông không được phép giảng, vì ông chỉ là một tín đồ thường thôi. Do phạm một lỗi lầm lớn (?) nên ông bị Giám mục triệu về. Từ năm 218-230, ông tìm thì giờ nghỉ ngơi yên tĩnh, để soạn thảo các sách. Năm 231 vì một lý do không rõ ông lánh đến Caesarea và lập ra một trường dạy đạo. Về sau trường này trở nên danh tiếng lẫy lừng. Thời gian này ông biệt cư và dốc hết tài trí, năng lực mình, không biết mệt nhọc để rèn dạy các môn sinh và tuyên truyền ơn cứu rỗi cho mọi người trong vùng.
Năm 250 SC, ông được cơ hội trở lại xứ Palestine và được các vị Giám mục ở đây tấn phong Linh mục và mời ông giảng như lần trước. Nhưng Giám mục Alexandria lại bãi chức ông, không cho ông giảng dạy gì nữa; đồng thời lưu đày ông vì lỗi lầm mà ông đã vi phạm khi hành chức không hợp lệ. Lịch sử chỗ này khá mập mờ mà người ta không thể minh giải nổi vì sao?
Cũng trong năm đó (250 SC) đương thời hoàng đế Decius của La mã đế quốc. Ông này ra sức khủng bố Hội Thánh rất kinh khủng. Origen lúc bấy giờ là một Giám mục khả kính đã trốn ẩn tại Caesarea. Tuy tuổi cao sức kém nhưng Cụ cũng bị bọn lính La mã đi săn lùng và bắt được. Giám mục Origen đã bị tra tấn, hành hạ dã man, nên chẳng bao lâu vì không chịu đựng nổi mà qua đời. Cùng nếm nhục hình và bỏ mình với ông dưới đời Decius còn có Fabien, Giám mục ở La mã, Alexander Giám mục Giê-ru-sa-lem, Babilas Giám mục Antioche. Hai vị Giám mục sau đã chịu tra tấn và bỏ đói nhiều ngày trong tù ngục cho tới khi về an nghỉ vĩnh viễn trong tay Chúa.
Sự nghiệp văn chương Cơ Đốc, thì Origen đã cho ra đời một quyển sách của ông tựa là “Hexapla” một bộ sách nghiên cứu Thánh Kinh vĩ đại nhất trong thời kỳ đầu kỷ nguyên Cơ Đốc. Bộ sách này là trụ cột được sánh ngang hàng bản Thánh Kinh nguyên tác Hi-bá-lai, một bản chuyển ngữ văn chương Hy-lạp, những bản dịch Hi văn của Thomas Aquinas, Symmaclius và Theodotion và bản Septuagint (IXX). Origen đã đặt tác phẩm số một của mình làm nền móng cho những công trình dịch thuật khác của ông về Cựu Ước. Những sứ điệp có tính chiều sâu Giáo hội và khối lượng những sách giải kinh của ông đã nói lên có những lãnh vực mang ý nghĩa chính trong bất cứ loại khảo sát, phê bình Thánh Kinh nào. Lãnh vực văn chương, sự áp dụng luân lý đạo đức cho tâm linh tín hữu, và có tính cách ngụ ngôn hay tri thức bổ ích về mặt tinh thần để giải minh cho những điều mầu nhiệm của đức tin Cơ Đốc giáo.
Công tác biên soạn lớn lao nhất của ông là bộ sách “The First Principles”, nội dung là cố gắng trình bày những Giáo lý Thần học Cơ Đốc giáo một cách có hệ thống, như: Đức Chúa Trời Ba Ngôi, Chúa Giê-xu Christ, Thánh Linh, Sự Sáng Tạo, Linh hồn, Ý chí tự do, sự Cứu rỗi, Thánh Kinh học,… Trước tiên Origen đã hết sức làm sáng tỏ đức tin được biểu lộ trong Hội Thánh, rồi sàng lọc và phát huy những gì chỉ hàm ý trong đức tin mà thôi.
Tác phẩm “Eshortation To Martyrdom And Prayer” là những điển hình cho sự viết soạn của Origen dựa trên những sinh hoạt của Cơ Đốc giáo. Tập “Aginast Celsus” cũng là một sách khá lớn của ông, nhằm chống lại sự chỉ trích của kẻ ngoại giáo đối với Cơ Đốc giáo.
Origen đã tâm huyết trình bày những chủ đề về Cơ Đốc giáo đối với những tư tưởng triết học theo hệ Platonism đang cộm lên trong thời ông. Một vài tập suy luận của ông, chẳng hạn: Về sự bất tử của linh hồn và sự cứu vãn vũ trụ. Nhưng Giáo hội không công nhận, và đã chống đối ông sau đó. Nhưng các tác phẩm Thần học Cơ Đốc giáo bằng Hi văn vẫn tiếp tục dính dáng đến vấn đề mà Origen vốn sở trường, tức mối tương quan của triết học và truyền thuyết của Cơ Đốc giáo.
Nhìn tổng thể, thì Origen là một giáo phụ rất giàu có Lời Chúa vì ông đã chuyên cần học tập. Ông cũng là một nhà Thần học, phê bình gia, giáo dục gia và người diễn thuyết giáo lý có đầy ân tứ, tài năng. Các kiệt tác và luận án về Thần học Cơ Đốc giáo mà ông đã biên chép rất nhiều, không thể liệt kê ra hết được. Nếu nói về số lượng thì các danh tác của ông, khi đem so với các nhân vật khác, thì của ông là đồ sộ nhất.
Sự qua đời của ông xảy ra vào khoảng năm 254 SC là kết quả của những cuộc tra tấn bạo tàn nằm trong kế hoạch tàn diệt Cơ Đốc giáo có tổ chức do hoàng đế Decius chủ xướng.