JEAN WESSEL OF GRONINGUE
(1419-1489)
Jean Wessel of Groningue là nhân vật nổi bật hơn hết của những người khai lối cho việc đưa Giáo hội trở về với Thánh Kinh. Ông sanh năm 1419 tại Groningue, học trong chủng viện Cộng Đồng Huynh Đệ. Nơi đây có một bậc thầy chỉ giáo cho ông là Thomas và Kempis, khá lừng danh. Ông cũng từng theo học tại Cologne, Paris và Rome. Ông trở thành một nhà tri thức phóng khoáng, Giáo hoàng Jules II rất có thiện cảm với ông, muốn tấn phong chức Giám mục cho ông, song ông từ chối; trái lại ông đã tạo sự ngạc nhiên cho Giáo hoàng khi xin cho mình một quyển Thánh Kinh bằng nguyên văn Hy-lạp.
Khi có được Thánh Kinh trong tay, Jean Wessel liền trở về quê hương mình miệt mài suy cứu Lời Chúa và Đạo lý thuần chất của Ngài, rồi đi các tu viện mà dạy Đạo Chúa cho các tu sĩ hay thiếu nhi. Lâu dần ông trở nên một người tinh thông Thần học, Triết học, Ngôn ngữ cổ, Văn chương và Biện chứng pháp, đến nỗi giới bạn bè thân cận đặt cho ông biệt danh có lẽ hơi kêu là: “Sự sáng của thế gian!” (Lux Mundi).
Bởi nghiên cứu Thánh Kinh tường tận bằng nguyên tác, ông đã tuyên bố dứt khoát rằng: Nguồn gốc Chân lý của Đạo Đấng Cơ Đốc hoàn toàn đầy đủ trong Thánh Kinh; phàm điều gì thấy không thích hợp với Thánh Kinh là tà giáo, đáng loại bỏ đi mà thôi. Ông tin Tiệc Thánh là Đấng Christ hiện diện trong Bánh và Rượu cách thiêng liêng, và chẳng hề có biến thể chi hết, ông chỉ trích quyền thống trị của Giáo hoàng, và cho rằng chẳng ai là vô ngộ cả. Đối với ông tờ giấy được gọi là “Chứng chỉ giải tội” (bùa xá tội) và lẽ đạo Ngục luyện tội chẳng có giá trị gì. Ông xác nhận một mình Đức Chúa Trời có quyền thâu nhận và truất bỏ người ta vào hay ra khỏi Hội Thánh thật của Ngài. Ai cũng được giao thông trực tiếp với Ngài qua danh Chúa Giê-xu; người ta chỉ cần tin nơi Danh Chúa Giê-xu thì được xưng nghĩa vô điều kiện, chẳng cần đến việc lành và sự đền tội của con người phụ giúp gì vào đó cả.
Tại Groningue ông bị thù ghét và tòa án tôn giáo tài phán đe dọa mãi; nhưng ông được miễn án tử hình là nhờ ông Tổng Giám Mục thành phố Utrecht (Hòa Lan) che chở, không để chúng làm hại ông. Jean Wessel ở Gnoningue về Nước vinh quang của Chúa năm 1489, hưởng thọ 70 tuổi.
Theo nhận định không thiên kiến, trong những người xứng đáng gọi là Thần học gia có công mở đường cho Luther và cuộc Cải chánh Giáo hội (khởi từ năm 1517), thì Jean ở Groningue là trổi vượt hơn hết. Từ nếp sống chân thật, tin tưởng Cơ Đốc giáo thuần khiết, sự sâu nhiệm lẽ Đạo Tin lành cứu rỗi, sự mến thích hăng say tra cứu Thánh Kinh, lòng sốt sắng giảng dạy và cổ xúy cho Tin lành. Ông cũng kiên cường công khai chống trả các tệ lạm, đồi bại, thối tha của hàng giáo phẩm. Sự nghiệp do ông đứng vững để dẫn đường cho những ai muốn đi đúng hướng, đặc biệt là nhà Cải chánh Martin Luther và trào lưu do ông có công phát động sau này vậy.