Jona, Jonas. Jonas (chim bò câu).
I. Cha của Si-môn Phi-e-rơ (Mat 16:17 trong KJV dịch là Barjona; Giăng 1:42; 21:15).
II. a) Tùy theo IICác 14:25-27, Giô-na là con trai A-mi-tai ở tại Gát-hê-phe trong bờ cõi Sa-bu-lôn (Giôna 1:1; Giô 19:13), là một tiên tri và tôi tớ Chúa trong nước Y-sơ-ra-ên, Chúa dùng Giô-na để nói tiên tri, hứa sẽ giải cứu dân Y-sơ-ra-ên và lập lại bờ cõi cũ. Chứng tỏ Giô-na hành chức vụ tiên tri trong những năm đầu của đời Giê-rô-bô-am II hoặc đời vua trước. Khi Giô-na nói tiên tri về sự đắc thắng của dân Y-sơ-ra-ên, có lẽ ông được nổi tiếng lắm.
b) Trong Giôna 1:2, Chúa bảo Giô-na hãy đến thành Ni-ni-ve ở phía Đông khuyên dân đó ăn năn, song ông trốn đi Ta-rê-si ở phía Tây. Xuống tàu, giữa biển gặp cơn bão lớn ngăn trở, theo lời Giô-na xin thì họ quăng ông xuống biển. Có một con cá lớn Chúa sắm sẵn nuốt Giô-na, và ông sống trong bụng cá đó ba ngày. Bụng cá là trường Thần đạo rất lạ, vì ở đó Giô-na suy gẫm về tội của mình không vâng phục Chúa, ăn năn cầu nguyện cùng Chúa, thì Ngài phán với con cá lớn mửa Giô-na trên đất khô. Quyền Đấng Toàn năng lạ lùng thay!
Chúa lại phán tiếp và Giô-na vâng lời đến Ni-ni-ve để rao giảng rằng: “Còn 40 ngày nữa Ni-ni-ve sẽ bị đổ xuống”, nếu dân đó ăn năn ngay Chúa không phạt nữa. Giô-na không hài lòng về điều này, vì ông là người Do-thái rất yêu nước, nên ông ước ao Chúa phá diệt dân Ni-ni-ve là dân luôn ngăm đe nước Y-sơ-ra-ên (so Lu 9:51-56). Giô-na tưởng rằng Chúa không thương xót một dân ngoại đạo đang hà hiếp dân mình. Nhưng khi ngồi dưới cái chòi, Giô-na mới học biết dân ngoại trước mặt Chúa có giá trị là dường nào.
Sự từng trải của Giô-na nhắc lại ý nghĩa của tên ông là chim bò câu. Trong Sáng 8:8, 9, Nô-ê thả một chim bò câu ra. Nó bay đi bay lại, song cuối cùng vì không tìm được chỗ đậu để nghỉ, nên phải trở vào tàu với Nô-ê. Ấy thật đúng như Giô-na trốn đi khỏi mặt Chúa, không được yên tâm, nên phải ăn năn, trở về cùng Chúa. Điều này cũng làm thí dụ về lịch sử của dân Y-sơ-ra-ên bỏ Chúa, bị tan lạc, cuối cùng sẽ trở về thờ Chúa.
Ngày nay trong thế giới trí thức, có người hay coi sách Giô-na như là một tiểu thuyết, là một ví dụ nghĩa bóng. Họ dám so sánh truyện ngụ ngôn của người Hy-lạp xưa với sự từng trải lạ lùng của Giô-na. Trong chuyện đó, Hercule khi cứu Hesione, quăng mình xuống biển vào hàm một quái vật, và ở trong bụng vật đó ba ngày. Chắc ngụ ngôn đó do sự tích thật của Giô-na mà đặt ra! Nếu sự tích của Giô-na không có thật, sao trước giả dám đổ sự xấu hổ trên một tiên tri có danh tiếng là chơn thật và trung tín? Có một Mục sư viết rằng: “Ai viết như thế rất không xứng đáng, vì nói xấu một đầy tớ Chúa, và chắc không đẹp lòng Chúa nữa”. Người Giu-đa xưa nay vẫn coi Sách Giô-na là lịch sử thật đã xảy ra.
c) Chúa Jêsus làm chứng về sự thực hữu, số phận lạ lùng, và chức vụ tiên tri của Giô-na, hai lần Chúa phán về dấu lạ của tiên tri Giô-na (Mat 12:38-41; Lu 11:29-32; Mat 16:4). Chúa phán về Giô-na trong bụng cá ba ngày là giống như Chúa gần phải ở trong lòng trái đất ba ngày, và lấy sự ăn năn của dân thành Ni-ni-ve như là một sự quở trách những người không tin trong đời Ngài. Vậy, Chúa phán cả hai phép lạ, một là phép lạ xác thịt: Giô-na được bảo tồn trong bụng cá ba ngày, hai là phép lạ tinh thần: dân thành Ni-ni-ve ăn năn tội ngay; cũng không chút nào coi sự tích Giô-na như một truyện tiểu thuyết có nghĩa bóng. Giô-na chép cách chân thật về sự trái nghịch và sự hình phạt của chính mình như thế, thật tỏ ra mình là con xứng đáng của A-mi-tai (nghĩa là chơn thật).