Daniel. Daniel. (Đức Chúa Trời là Đấng đoán xét tôi).–1. Con trai của vua Đa-vít và A-bi-ga-in, sanh tại Hếp-rôn (ISử 3:1). Trong IISa 3:3 lại gọi là Ki-lê-áp.
2. Thầy tế lễ cùng về nước với E-xơ-ra (Exơ 8:2; Nê 10:6). Đa-ni-ên nầy thuộc dòng dõi Y-tha-ma, con thứ tư của A-rôn (Xuất 6:23), tức là bạn đồng học của Mi-sa-ên, Xa-cha-ri và Ha-na-ma (Nê 8:4; 10:2, 23).
3. Tiên tri trứ danh của dân Do-thái tại triều vua Ba-by-lôn, ông thuộc về một gia đình quí phái trong xứ Giu-đa (Đa-ni-ên 1-7). Khi còn trẻ tuổi, ông cùng nhiều người khác bị vua Nê-bu-cát-nết-sa bắt về làm phu tù, sau khi vua nầy vây hãm thành Giê-ru-sa-lem, vào năm thứ III đời trị vì của Giê-hô-gia-kim, chừng 605 năm T.C. (Đa-ni-ên 1:1; tham khảo IICác 24:1-5; IISử 36:5-8). Đấng tiên tri tương lai đó cùng ba đồng bạn đều bị thuộc dưới quyền viên chánh hoạn quan để học tập; nhưng cả bốn được viên chánh hoạn quan cho phép ăn rau, uống nước thay vào thịt rượu của vua ban, thịt rượu ấy trái với luật pháp Môi-se và đã thành ra ô-uế vì cuộc tế lễ ngoại đạo (Đa-ni-ên 1:8). Bốn trang thiếu niên bị lưu đày đó trở nên tài giỏi, học thức, còn ân điển của Đức Chúa Trời khiến họ có thể bày tỏ hành vi cương quyết, cả đến khi phải đối mặt với sự chết cũng vậy. Họ được ban tước vị trong triều, và Đa-ni-ên cứ hành chức lớn đương triều vua Nê-bu-cát-nết-sa (Đa-ni-ên 1:21). Năm thứ hai đời trị vì của vua Nê-bu-cát-nết-sa, Đa-ni-ên giải điềm chiêm bao của vua về pho tượng lớn (Đa-ni-ên 2:1-46). Nhân đó, ông được phong làm quan cai trị tỉnh Ba-by-lôn và đứng đầu các bác sĩ tỉnh ấy (Đa-ni-ên 2:46-49). Rồi sau ông giải một sự hiện thấy tỏ ra vua Nê-bu-cát-nết-sa gần hóa điên (Đa-ni-ên 4:1-). Trong thời gian nầy, Ê-xê-chi-ên kể Đa-ni-ên là một bậc công bình và thông thái đáng nể trọng (Êxê 14:14; 28:3). Năm thứ nhứt đời trị vì của vua Bên-xát-sa, chính ông Đa-ni-ên được Chúa mách bảo qua sự hiện thấy bốn con thú làm hình bóng về bốn đế quốc ở Á-châu kế tiếp nhau cho tới khi Đấng Thượng Cổ ngự trên ngai, và một Đấng cỡi những đám mây trên trời để sáng lập một nước thuộc linh còn đời đời (Đa-ni-ên 7).
Sự hiện thấy nhằm năm thứ ba đời trị vì của vua Bên-xát-sa đã ứng nhiệm tại Su-sơ, thủ phủ tỉnh Ê-lam (Đa-ni-ên 8:2), và là nơi ở của Si-ru, vua Ba-tư, bấy giờ Si-ru đã nổi tiếng lừng danh rồi (Đa-ni-ên 8:20; xem chữ “Si-ru”). Chính đấng tiên tri có lẽ ở Ba-by-lôn (tham khảo Êxê 8:1-3).
Khi đế quốc Ba-by-lôn suy sụp vua Đa-ri-út đặt 120 quan trấn thủ đế quốc mới; các quan nầy thuộc quyền ba quan thượng thư mà một trong số đó là Đa-ni-ên (Đa-ni-ên 6:1, 2; xem chữ “Si-ru”). Năm đầu trị vì của Đa-ri-út, Đa-ni-ên dựa vào những lời tuyên bố của Giê-rê-mi (Giê 25:11, 12; 29:10) mà kết luận rằng thời kỳ lưu đày gần hết (Đa-ni-ên 9:1, 2). Ông bèn hạ mình xuống xưng tội và cầu nguyện; nhân đó, ông nhận được lời dự ngôn về 70 tuần lễ (Đa-ni-ên 9:24). Chính là trong đời vua nầy mà ông bị quăng vào hang sư tử và được giải cứu cách lạ lùng. Năm thứ ba đời trị vì của Si-ru, vua Ba-tư, ông được sự hiện thấy về đế quốc Ba-tư suy sụp (Đa-ni-ên 10:1–12:1- ).
Đa-ni-ên đã nói tiên tri trong đời trị vì của Nê-bu-cát-nết-sa cũng như trong đời trị vì của Đa-ri-út, người Mê-đi và Si-ru, người Ba-tư (Đa-ni-ên 6:28). Chắc ông đã sống lâu lắm. Không ai biết ông chết khi nào và chết cách nào, tuy là các sách sau nầy có nói đến, hoặc ngụ ý nhắc đến Đa-ni-ên (Êxê 14:14; 28:3; Mat 24:15; Hêb 11:33; Mác 13:14).
CHIÊM BAO VÀ SỰ HIỆN THẤY TRONG SÁCH ĐA-NI-ÊN
Chiêm bao của
Nê-bu-cát-nết-sa
Chiêm bao của
Đa-ni-ên
Hiện thấy của
Đa-ni-ên
Ý nghĩa
Đầu pho tượng bằng vàng ròng (2:32)
Sư tử có cánh như chim ưng (7:4)
Ba-by-lôn là đế quốc thứ nhất của thế giới (2:38; 7:17)
Ngực và tay bằng bạc (2:32)
Con gấu có ba xương sườn trong miệng (7:5)
Chiên đực có hai sừng, cái nầy cao hơn cái kia (8:3)
Mê-đô Ba-tư đánh bại Ba-by-lôn, lập đế quốc thứ hai (2:39; 7:17; 8:20)
Bụng và vế bằng đồng (2:32)
Con beo có bốn cách trên lưng (7:6)
Dê đực đến từ phương Tây có một sừng lớn bị gãy và thế bằng bốn sừng và một sừng nhỏ (8:5-9)
Hy Lạp (A-lịch-sơn đại đế) đánh bại Mê-đô Ba-tư lập đế quốc thứ ba (2:39; 7:17; 8:21)
Ống chân bằng sắt, bàn chân bằng sắt và đất sét (2:33)
Con thú có răng bằng sắt và mười sừng (7:7)
La Mã đánh bại Hy Lạp, lập nên đế quốc thứ tư của thế giới (2:40-43; 7:17)