Khảo cổ Kinh Thánh · 132 – 135 SC · Ma-thi-ơ 24:2

Cuộc khởi nghĩa cuối cùng

Sáu mươi năm sau khi đền thờ bị phá, người Do Thái nổi dậy lần cuối chống La Mã (132–135 SC). Người lãnh đạo là Si-môn con Kô-si-ba. Thầy ra-bi danh tiếng
Akiva tôn ông là đấng Mê-si-a và gọi ông là Bar Kokhba, “con của ngôi sao”, theo lời tiên tri trong Dân-số Ký 24:17. Nguyên nhân trực tiếp là hoàng đế Hadrian
định xây trên đống đổ nát Giê-ru-sa-lem một thành La Mã có đền thờ thần Dớt.

Đồng xu đúc đè

Quân khởi nghĩa lập một nhà nước nhỏ và đúc tiền riêng. Họ thu tiền La Mã, mài bớt hoặc đập dẹt hình hoàng đế, rồi đúc đè lên đó những hình của đền thờ và của
lễ: mặt tiền đền thờ, chùm nho, lá chà là, cây đàn, chiếc kèn. Chữ khắc bằng chữ Hê-bơ-rơ cổ: “Si-môn”, “Năm thứ nhất của sự cứu chuộc Y-sơ-ra-ên”, “Năm thứ hai của
sự tự do Y-sơ-ra-ên”, “Vì sự tự do của Giê-ru-sa-lem”.

Đồng xu tìm trong thành

Năm 2020, Cơ quan Cổ vật Israel công bố một đồng xu đồng tìm thấy khi khai quật trong Thành cổ Giê-ru-sa-lem: một mặt có chùm nho và chữ “Năm thứ hai của sự
tự do Y-sơ-ra-ên”, mặt kia có cây chà là và chữ “Giê-ru-sa-lem”. Đồng xu Bar Kokhba có rất nhiều ở các làng và hang ẩn náu khắp xứ Giu-đê, nhưng trong chính
Giê-ru-sa-lem thì cực hiếm — trong hàng chục ngàn đồng xu đã đào được ở Giê-ru-sa-lem, chỉ có vài đồng. Điều ấy cho thấy quân khởi nghĩa không chiếm lại được
thành, dù “Giê-ru-sa-lem” là mục tiêu và khẩu hiệu của họ. Có lẽ đồng xu này do một người lính La Mã nhặt làm chiến lợi phẩm mang về trại.

Kết cục

Cuộc khởi nghĩa bị dập tắt sau ba năm, với tổn thất khủng khiếp. Hadrian lập thành Aelia Capitolina trên nền Giê-ru-sa-lem, cấm người Do Thái vào thành, và đổi
tên xứ thành “Sy-ri Pa-lét-tin”. Các thư từ của chính Bar Kokhba, tìm thấy trong “Hang Thư” gần Biển Chết năm 1960, cho thấy những ngày cuối cùng của quân khởi nghĩa.
Nhà hộ giáo Justin Martyr, sống cùng thời, ghi rằng Bar Kokhba đã bắt bớ những tín hữu Do Thái không chịu chối Chúa Jêsus để theo ông.

Ý nghĩa

Đức Chúa Jêsus đã nói về đền thờ: “đây sẽ không còn một hòn đá nào chồng trên một hòn khác mà không bị đổ xuống” (Ma-thi-ơ 24:2), và cảnh báo về những kẻ tự xưng
là Đấng Christ. Đồng xu nhỏ khắc chữ “Giê-ru-sa-lem” là chứng tích của một niềm hy vọng đặt sai chỗ: người ta tìm một đấng giải phóng chính trị, trong khi Đấng Mê-si-a
thật đã đến và đã bị khước từ.

Tham khảo: HoiThanh.com — Đồng Xu Hiếm Có Khắc Chữ ‘Giê-ru-sa-lem’ Gắn Liền Với Thời Kỳ
Người Do Thái Cổ Nổi Dậy Chống Lại Đế Chế La Mã; Wikipedia — Bar Kokhba revolt coinage; Thánh Kinh Lược Khảo — Sử Ký Hội Thánh. Bài do Nhu Liệu Thánh Kinh
biên soạn.