Khảo cổ Kinh Thánh · thế kỷ 1 SC · Giăng 2:6-10
Tiệc cưới ở Ca-na
Phép lạ đầu tiên Phúc Âm Giăng kể xảy ra trong một tiệc cưới ở Ca-na xứ Ga-li-lê. Khi hết rượu, Đức Chúa Jêsus bảo đầy tớ đổ nước vào những
cái ché có sẵn: “Vả, tại đó có sáu cái ché đá, định dùng về sự rửa sạch cho người Giu-đa, mỗi cái chứa hai ba lường nước” (Giăng 2:6). Nước hoá
thành rượu ngon đến nỗi người coi tiệc nói với chàng rể: “Còn ngươi, ngươi lại giữ rượu ngon đến bây giờ” (Giăng 2:10).
Vì sao lại là ché đá?
Người đọc ngày nay có thể thắc mắc: sao không dùng ché sành cho nhẹ? Câu trả lời nằm trong luật thanh sạch thời ấy. Theo cách hiểu của các
thầy thông giáo (sau này ghi trong sách Mishnah), đồ gốm có thể bị ô uế và phải đập bỏ, còn đồ đá thì không nhiễm ô uế. Vì vậy trong thế kỷ thứ
nhất, người Do Thái ở Giu-đê và Ga-li-lê dùng rất nhiều đồ bằng đá phấn: chén, bát, ly đong, và những ché lớn tiện bằng máy tiện đá. Các nhà khảo cổ
đã gặp những đồ đá này ở khắp nơi có người Do Thái sinh sống, như trong “Ngôi nhà bị cháy” ở Giê-ru-sa-lem.
Xưởng đá ở Reina
Năm 2016, đoàn khảo cổ của Yonatan Adler (Đại học Ariel) khai quật một hang đá phấn ở Reina, chỉ cách làng Kafr Kanna vài cây số. Hang vừa là
nơi khai thác đá vừa là xưởng làm đồ: họ tìm thấy hàng ngàn mảnh lõi đá, phôi chén bát làm dở, cho thấy thợ đã đục và tiện đồ đá ngay tại chỗ vào
thời La Mã sớm. Đây là một trong rất ít xưởng đồ đá thế kỷ thứ nhất được biết ở Ga-li-lê, nằm ngay cạnh vùng Ca-na.
Ca-na thời Tân Ước ở đâu vẫn còn bàn cãi: có người cho là Kafr Kanna, nơi có nhà thờ tưởng niệm tiệc cưới; có người cho là Khirbet Qana, cách
đó vài cây số về phía bắc. Dù là nơi nào, xưởng Reina cho thấy những ché đá Giăng nói đến là đồ dùng quen thuộc của vùng ấy.
Ý nghĩa
Những ché đá ấy được dùng để giữ sự thanh sạch theo luật lệ. Chúa Jêsus dùng chính chúng để làm dấu lạ đầu tiên, biến nước tẩy uế thành rượu
vui mừng của tiệc cưới — dấu hiệu rằng Ngài đến để ban sự sống mới, điều mà các nghi lễ không thể đem lại.
Tham khảo: Yonatan Adler, báo cáo khai quật Reina (2016–2017); Wikipedia — Cana; Thánh Kinh Lược Khảo — Giăng.
Bài do Nhu Liệu Thánh Kinh biên soạn.