Khảo cổ Kinh Thánh · thế kỷ 1 – 5 SC · Mác 1:21-29; Ma-thi-ơ 4:13

Thành của Chúa

Sau khi bị khước từ ở Na-xa-rét, Đức Chúa Jêsus “bỏ thành Na-xa-rét mà đến ở thành Ca-bê-na-um, gần mé biển” (Ma-thi-ơ 4:13).
Ca-bê-na-um là một làng đánh cá bên bờ tây bắc Biển Ga-li-lê, nằm trên đường giao thương nên có trạm thu thuế — nơi Ma-thi-ơ được
gọi — và có một đội quân La Mã nhỏ. Phi-e-rơ và Anh-rê sống tại đây. Nhiều phép lạ được chép xảy ra ở Ca-bê-na-um: chữa người bị quỉ
ám trong nhà hội, chữa bà gia Phi-e-rơ, chữa người bại được bốn người khiêng dỡ mái nhà thả xuống.

Nhà hội trắng trên nền đá đen

Tàn tích Ca-bê-na-um (Tell Hum) được nhận ra vào thế kỷ 19. Năm 1894, dòng Phanxicô mua khu đất; từ năm 1968, hai tu sĩ khảo cổ
Virgilio Corbo và Stanislao Loffreda khai quật có hệ thống. Nổi bật nhất là một nhà hội lớn bằng đá vôi trắng, xây khoảng thế kỷ 4–5
SC. Bên dưới các bức tường trắng ấy là một lớp móng bằng đá bazan đen của vùng, cổ hơn nhiều. Nhiều nhà khảo cổ cho đó là dấu tích nhà
hội thế kỷ thứ nhất — nơi Đức Chúa Jêsus “vào nhà hội, khởi dạy dỗ tại đó” (Mác 1:21). Lu-ca còn kể một thầy đội La Mã ở Ca-bê-na-um
được các trưởng lão Do Thái khen “vì người yêu dân ta, và đã cất nhà hội cho chúng tôi” (Lu-ca 7:5).

Căn nhà được tôn kính

Cách nhà hội chừng ba mươi mét, giữa một khu nhà ở thế kỷ 1 bằng đá bazan, có một căn phòng đã được đối xử khác hẳn: từ rất sớm,
nền và tường được trát vữa nhiều lần — điều hiếm thấy trong nhà thường — và có đèn dầu để lại. Trên vách, khách hành hương khắc hàng
trăm dòng chữ bằng tiếng Hy Lạp, A-ram, Sy-ri và La-tinh, có những chữ nhắc Chúa Jêsus, “Chúa”, “Đấng Christ”. Vào thế kỷ 4, căn phòng
được nới rộng thành nơi nhóm họp; khoảng năm 380, nữ khách hành hương Egeria viết rằng nhà của Phi-e-rơ tại đây đã được làm thành nhà
thờ. Thế kỷ 5, một nhà thờ hình tám cạnh được xây đúng lên trên. Ngày nay một nhà thờ hiện đại đứng trên cột, để khách nhìn xuống được
nền cũ.

Không có bia nào ghi “đây là nhà Phi-e-rơ”, nên vẫn còn là giả thuyết. Nhưng việc các tín hữu tôn kính căn nhà này liên tục từ rất
sớm phù hợp với lời Mác: “Vừa ở nhà hội ra, Chúa và môn đồ đi với Gia-cơ cùng Giăng vào nhà Si-môn và Anh-rê” (Mác 1:29).

Lời cảnh cáo

Dù được thấy nhiều phép lạ, phần đông dân thành không ăn năn. Chúa phán: “Còn mầy, Ca-bê-na-um, là thành đã được cao tới trời, sẽ hạ
xuống tới âm phủ!” (Ma-thi-ơ 11:23). Về sau Ca-bê-na-um dần bị bỏ hoang và chỉ còn là một gò đổ nát cho đến khi được khai quật.

Tham khảo: Wikipedia — Capernaum; Stanislao Loffreda, Recovering Capharnaum (1985);
Thánh Kinh Lược Khảo — Mác. Bài do Nhu Liệu Thánh Kinh biên soạn.