Khảo cổ Kinh Thánh · thế kỷ 1 – 6 SC · Giăng 1:44; Mác 8:22

Quê của ba sứ đồ

Phúc Âm Giăng cho biết Phi-líp là người Bết-sai-đa, cùng thành với Anh-rê và Phi-e-rơ (Giăng 1:44). Bết-sai-đa nằm bên bờ bắc Biển
Ga-li-lê; Chúa Jêsus chữa người mù ở đó (Mác 8:22-25). Sử gia Josephus kể rằng vua chư hầu Phi-líp đã nâng làng lên thành thị và đặt
tên là Julias, theo tên con gái hoàng đế Au-gút-tơ.

Khai quật El-Araj

Từ năm 2016, một đoàn khảo cổ của Học viện Kinneret (Israel) và Đại học Nyack (Hoa Kỳ), do giáo sư Mordechai Aviam và giáo sư
Steven Notley dẫn đầu, khai quật tại El-Araj, gần cửa sông Giô-đanh. Dưới lớp đất thời Byzantine, họ tìm thấy một làng thế kỷ thứ
nhất với đồ gốm, tiền xu và một nhà tắm kiểu La Mã — loại công trình chỉ có ở một thành thị, phù hợp với lời Josephus về thành Julias.

Nhà thờ “của các Sứ Đồ”

Năm 725, một giám mục người Bavaria tên Willibald đi hành hương và viết rằng ở Bết-sai-đa có một nhà thờ dựng trên nhà của Phi-e-rơ
và Anh-rê. Tại El-Araj, các nhà khảo cổ tìm thấy một nhà thờ Byzantine lớn với sàn khảm, tường trang trí vàng. Năm 2022, họ công bố
một dòng chữ Hy Lạp trên sàn khảm dâng nhà thờ cho Phi-e-rơ, “thủ lãnh và chỉ huy của các sứ đồ trên trời”. Nhiều người xem đây là bằng
chứng El-Araj chính là Bết-sai-đa; một số học giả khác vẫn cho rằng Bết-sai-đa nằm ở gò et-Tell gần đó.

Ý nghĩa

Những người đánh cá bình thường ở một làng bên bờ hồ đã được Chúa gọi để trở nên “tay đánh lưới người” (Mác 1:17). Nhà thờ được dựng
nhiều thế kỷ sau trên nhà của họ cho thấy các tín hữu đầu tiên không quên nơi Chúa đã gọi những môn đồ đầu tiên của Ngài.

Tham khảo: HoiThanh.com — Các Nhà Khảo Cổ Ở Ga-li-lê Đã Khám Phá Ra Một
Di Tích Cổ Đại Có Liên Quan Đến Sứ Đồ Phi-e-rơ; Wikipedia — El-Araj. Bài do Nhu Liệu Thánh Kinh biên soạn.