SCHLEIERMACHER, FRIEDRICH
(1768-1834)
Cuộc đời của Friedrich Schleiermacher, nhà thần học người Đức có thể là đề tài khá hấp dẫn để người ta có thể đưa lên màn ảnh rộng sản xuất ra hàng ngàn thước phim. Ông Schleirmacher được sanh ra trong một gia đình rất có thế lực. Ông đã nhận một sự giáo dục theo bản sắc của chủ thuyết “Kiền Thành” quá ư nghiêm khắc đến nổi có lần ông đã phải nổi loạn chống lại. Nhưng đoạn đời về sau được chính ông mô tả như là một người quay lại với lý thuyết Kiền Thành ấy, song ông cho mình ở cấp độ cao hơn. Trải quả một thời gian ông làm tuyên úy cho một bệnh viện tại Berlin, nơi mà ông đã hòa hợp với những nhà văn sáng chói giữa vòng La mã giáo.
Với tư cách là giáo sư trẻ tuổi ở Đại học Hall, Schleiermacher đã chứng kiến những sự xâm lược của binh lính Napoleon. Ông cũng đã yêu say đắm một thiếu nữ đã kết hôn, người mà về sau đã phải để tâm suy xét cẩn thận về quyết định cứ chung sống với người chồng tầm thường của mình. Rồi ông quay lại Berlin, với vai trò là một giảng sư, một nhà giáo tại một Đại học mới được thành lập.
Công việc sau của Schleirmacher suốt qua nhiều năm được coi như là chống lại cơn lũ bành trướng của người Đức nổi lên như là nền tảng của một Tân quốc xã. Lúc này Schleiermacher đã là một giảng sư yêu nước trong thời gian Napoleon ký một hòa ước. Ông còn được chính thức ủy thác trong sự kết hợp các Hội Thánh Cải chánh tại nước Đức. Điều này nằm trong một phần của chương trình tái phục hồi quốc gia.
Có thể nói rằng Schleiermacher không phải chỉ là một người đã sáng lập một trường phái tư tưởng bèn là một kỷ nguyên tư tưởng. Ông là một nhà tư tưởng Thần học nổi cộm nhất sau nhà triết học đồng hương của ông là Emmanuel Kant. Ngoài ảnh hưởng mà ông đã hấp thụ được từ Kant thuộc phạm vi suy luận có tính chất siêu hình, Schleiermacher còn là một người đi đầu trong giới phê bình Thánh Kinh nữa. Trong lãnh vực nghiên cứu này, ông đã điều khiển một đường lối trung dung giữa nền triết học cổ thời với Cơ Đốc giáo chính thống, khi đặt kinh nghiệm tôn giáo như là bước khởi đầu của ông.
Chính Schleiermacher đã tìm thấy bản chất của tôn giáo qua kinh nghiệm; và bản chất của từng trải trong sự nhận thức mang tính độc lập của kẻ tin. Ông đã đưa điều này trở nên vấn đề then chốt cho từng tính chất Thần học Cơ Đốc giáo khác. Đức Chúa Trời hiện hữu ngay trên điều mà chúng ta tùy thuộc. Tội lỗi là một điều thất bại của cảm giác chúng ta khi chúng ta lại muốn biệt lập khỏi Ngài. Chúa Giê-xu Christ là một Đấng hoàn toàn độc lập với Đức Chúa Cha trong mỗi tư tưởng, lời nói và việc làm của Ngài. Sự độc lập này kết hợp sự hiện hữu của Đức Chúa Trời ở trong Ngài. Sứ mạng của Chúa Christ là làm cho hòa hợp sự độc lập này cho những người khác.
Tóm kết điều này, Schleiermacher đã đi trước một thế kỷ đối với một số quan điểm cơ bản của ông Paul Tillich, và những người khác là những người đã đặt sự điều nghiên tư tưởng của họ dựa trên kinh nghiệm con người. Bởi vậy, Schleiermacher đã từng bị chỉ trích gắt gao khi tin cậy quá nhiều nơi kinh nghiệm tín ngưỡng như thế. Nghi vấn được đặt ra là: Hoặc là ông quá ư khép chặt trong một quan niệm như thế hay không? Vì khi giảm thiểu nó vào một tư tưởng đơn giản, thì ông lại hơi giống với Procruster, một nhà chuyên viết chuyện hoang tưởng Hy-lạp, người đã cố gắng làm sao cắt ngắn cái giường cho vừa thân hình ông ta; hoặc là những người quá dài phải cắt bỏ bớt thân hình mình đi!