SAVONAROLA, GIROLAMO
(1452-1498)
Girolamo Savonarola là một giảng giả tài danh thuộc Cơ Đốc giáo Cải chánh, người cuối cùng đã bị hành quyết vì đức tin vững vàng nơi Chúa Cứu Thế và những hoạt động không biết mệt mỏi vì chính nghĩa cứu độ của Ngài.
Savonarola sanh ra tại thành phố Ferrare, nước Itali, năm 1452. Hồi còn là một sinh viên, ông ham thích nghiên cứu cổ văn, nhất là các sách vở của Virgile và Platon. Trước hết ông theo học ngành Nhân chủng và Y khoa. Trái với các nhà nghiên cứu khoa học khác – càng học biết nhiều càng đi xa niềm tin nơi Thiên Chúa, nhưng riêng Savonarola, càng đào sâu kê cứu văn chương cổ thời thì ông càng thích đối chiếu, khảo học sâu rộng Thánh Kinh và các tác phẩm của các giáo phụ bằng nguyên văn. Hơn nữa đức tin nơi Chúa Cứu Thế càng kiên định. Không bằng lòng với hướng tiến của đời, ông đã khước từ hết để theo học Thần học khi khoác lên mình tấm áo tu sĩ của dòng Dominicans năm 1474.
Savonarola rất xúc động khi đọc các sách tiên tri Cựu Ước, ông tra cứu kỹ đời sống và chức vụ của họ – và những trang sử vàng của Đức Chúa Trời đó đã đánh thức, giục giã ông đi ra truyền rao chân lý cứu độ, vạch trần và tố cáo thói tục xấu xa, băng hoại của con người trong xã hội đương thời – như các vị tiên tri ngày xưa đã làm.
Ông đã phục vụ trong Giáo hội ở nhiều thành phố miền Bắc nước Italia, và đến năm 1491 ông được cử làm Linh mục Giáo đường San Marso tại thành phố Florence, miền Bắc Italia. Từ đó ông càng học tập chuyên sâu Thánh Kinh và giảng dạy những lẽ đạo thuần khiết của Tin Lành được truyền đạt cách trung thực bởi hai ông John Wycliffe và John Huss. Ông trở thành nhà thuyết giáo được quần chúng ở thành phố Florence nhiệt liệt hâm mộ. Những sứ điệp đanh thép không khoan nhượng của ông đã cảnh cáo nhân dân về một cuộc phán xét lớn sẽ đổ xuống thành phố này, sau đó là thời kỳ vàng son sẽ xuất hiện. Lúc ông công bố lời “sấm truyền” mang tính chất tiên tri này thì thành phố Florence đang hiệp nhất và trên đà thịnh vượng song song với nước Italia. Ông chẳng vị nể gì mà không lên án dòng họ Medicis đang cai trị thành phố Florence một cách độc tài kiểu “gia đình trị” thời bấy giờ. Savonarola có ý đồ lập một vương quốc theo chính thể thần quyền, nhưng việc này không thành. Những lời tiên báo của ông dường như linh ứng khi vua Charles 8 của Pháp xâm lăng nước Italia, và những kẻ cai trị thuộc dòng tộc Medicis của thành phố Florence đã chạy thoát nạn.
Sống dưới chính thể mới, Savonarola đã nổi bật là một con người đầy quyền năng xuyên qua chức vụ tuyên rao Phúc Âm thẳng thắn của ông. Ông đã đề xướng việc cải cách chế độ thuế khóa, trợ cấp cho người nghèo, cải sửa chế độ tòa án và thay đổi tình trạng lỏng lẻo về giáo dục; các chỗ ăn chơi trụy lạc biến thành các tu viện để giáo huấn nhân dân. Sự cải cách đã thực sự tiến hành ở thành phố Florence. Kế đó ông dám lên tiếng tố cáo Giáo hoàng Alexander 6 và tòa án tôn giáo tài phán hư xấu. Cuộc phát động nguy hiểm này dĩ nhiên kéo theo hậu quả là sự trục xuất ông, và hăm dọa ông bởi việc chống lại Florence. Sự việc này cũng chống lại đa số dân chúng.
Giáo hoàng Alexander 6 mời ông đến La mã định dùng miếng mồi là chiếc ghế Hồng y khá thơm để câu nhử ông, song Savonarola đã cự tuyệt không màng quan tâm đến! Một lần vị Giáo hoàng này dẫn ông đi xem điện Vatican rực rỡ uy nghi và nói: “Bây giờ Hội Thánh không còn nói như Phi-e-rơ ngày xưa đã nói: Ta chẳng có bạc vàng chi hết!”; ông bèn mượn chính câu này để đập ngay: “Phải, nhưng Giáo hội cũng không còn có thể nói thêm rằng: Nhân Danh Chúa Giê-xu Christ ở Na-xa-rét, hãy bước đi!” (Công vụ các sứ đồ 3:1-11).
Dùng lời đường mật dụ dỗ không được, Giáo hoàng bèn dùng đến cường quyền cốt để bịt miệng Savonarola đi, bằng lối biệt phái một tu sĩ tập đoàn Francoise đến Florence kích bác cùng xách động quần chúng chống lại ông. Người ta cũng ra cấm lệnh thành phố không được nghe lời ông, và cấm ngặt Savonarola không được phép giảng trong Đại giáo đường Thánh Mác nữa.
Các sách biên thảo của ông có quyển: “Sự Toàn Thắng Của Thập Tự Giá” là quan hệ hơn hết. Luther, nhà đại Cải chánh về sau đã xưng tụng Savonarola tiên sinh là bậc tiền khu thật của cuộc Cải chánh Giáo hội, gần 20 năm sau đó. Savonarola đã trở thành người hùng đối với nhiều người trong buổi đầu của phong trào Cải chánh, ngay cả cho dù ông vẫn còn giữ một vài tín lý Công giáo La mã. Người ta thấy ông kịch liệt phản kháng chế độ Giáo hoàng, là một bài học dầu sao cũng khiến cho nhiều người muốn đi theo. Sự thành công của ông là đỉnh cao của thời kỳ phục hưng của Italia; việc đó đã xác minh rằng có một nề nếp tôn giáo siêu vời giữa nhân dân của thời kỳ mà nó thường được trông đợi.
Hẳn nhiên, một người giảng đạo tinh tuyền và cương trực thì tránh sao cho khỏi bị bức hại? Đến cuối cùng Alexander 6 đã sai đại diện mình đến bắt ông Savonarola; chúng tra tấn dã man, buộc ông phải nhận mình là tiên tri giả. Năm 1498 ông bị kết án tử hình cách thảm khốc: trước thắt cổ, rồi sau đem đốt xác giữa chợ thành phố Florence.
Việc ông Savonarola thọ án tàn bạo, là một lần nữa kẻ độc ác tà giáo đã kéo dài thêm ra bản danh sách tội ác của chúng nó, vốn đã dài rồi.