FEREL, GUILLAUME
(1489-1565)
Người mở đường cho cuộc Cải chánh ở Thụy sĩ miền nói tiếng Pháp là Guillaume Farel (Còn Zwingli cũng đóng vai trò này, nhưng ở miền nói tiếng Đức).
Guillaume Farel ra đời tại Cap Dauphien (Pháp) năm 1489. Khi còn ngồi ghế sinh viên, ông theo học tại Đại học Paris thì bị tình nghi là tín đồ Cải chánh của Luther, nên ông bỏ trốn sang tị nạn ở Meaux. Giám mục Briconnet tiếp đãi ông khá trọng hậu, nhưng vì ông rao truyền Đạo Cải chánh quá nhiệt cuồng nên chẳng bao lâu Giám mục này không dám chấp chứa nữa. Ông bèn chạy qua Bâsle năm 1534, dầu ở đâu, lúc nào, hoàn cảnh ra sao, gặp ai ông cũng nhất mực tuyên truyền cho Chân lý bất biến của Chúa Giê-xu căn cứ trên Thánh Kinh. Những người có óc cầu tiến, thành phần tri thức thì hoan nghênh ông, nhưng những đầu óc mê muội, ưa tin nhảm thì lại đả kích ông.
Một học giả tên tuổi là Erasmus, vì còn nặng thành kiến thủ cựu nên đã đứng ra tranh biện với ông, rồi núp sau giới Đại học và thế lực La mã giáo lúc đó mà xua đuổi ông ra khỏi thành phố. Năm 1530 ông đến Neuchetal ở với bạn mình là Viret, giới thiệu phong trào Cải chánh và cao rao Tin lành tinh tuyền cho nhân dân ở đó. Năm 1535 hai ông Farel, Viret cùng ba người đồng tâm huyết là Saunder, Froment và Clivetan rủ nhau qua Genève. Bấy giờ giới chức chính quyền sở tại tổ chức một Hội nghị tôn giáo để hai bên Tân và Cựu giáo Cơ Đốc (La mã và Cải chánh) tranh biện với nhau cho rõ trắng đen hư thực. Phe La mã có Caroli là giáo sư Đại học Sorbonne, còn phe Cải chánh có Farel, Froment và Viret. Sau một tháng cải lẽ sôi nổi Caroli không đứng nổi nên rút lui. Ngày 25-8-1535 chính quyền thành phố cho phép Farel giảng dạy Đạo Chúa tại Nhà thờ thị xã. Họ cũng ra quyết nghị bãi bỏ lễ Misa và truyền cho các phẩm tước Giáo hội chỉ được công bố Phúc Âm Chân xác thôi.
Khi Đạo Cải chánh có chỗ đứng vững vàng rồi, Farel liền soạn một bản Tín điều và chuẩn bị tổ chức các buổi thờ phượng Chúa, phác họa các giáo nghi, ấn hành và phổ biến các sách giáo lý. Dầu bị đối thủ xui giục bọn côn đồ du đãng quấy phá Hội đoàn Cải chánh, nhưng Farel vẫn cứ kiên định thi hành thánh vụ và hết mình xây dựng nền móng Cải chánh cho bền chặt. Một mặt ông cũng khẩn nguyện Đức Chúa Trời vực dậy giữa vòng họ những người đầy nhiệt tình tiếp tục công việc ông.
Vì chủ trương kỷ luật Cơ Đốc quá nghiêm khắc nên một thời gian Farel và Calvin bị nhân dân Genève bạo động xuống đường đả đảo, chống đối mãnh liệt, nên hai ông phải lánh sang Neuchetal. Ông Farel cứ sống và làm việc tại đó cho tới ngày Chúa kêu gọi về an nghỉ trong Nước Ngài, năm 1565.