Nợ Debt. Dette.
Ngày nay, thật khó nghĩ đến nợ mà không kèm theo ý ăn lời, hoặc cả ý lấy nặng lãi. Chắc ý nầy liên quan với ý trong Cựu Ước, hoặc ít nhất cũng thấy trong phần cuối lịch sử Cựu Ước. Nguyên văn Hê-bê-rơ, Neshi bao giờ cũng ngụ ý “trục lợi” (so IICác 4:7), và nguyên văn Hy-lạp Dáneion (Mat 18:27) và Opheilẽ (Mat 18:32) chỉ có ý về món nợ mà thôi, dầu vậy, ý ăn lãi thật rõ trong Tân Ước (Mat 25:27).
Cựu Ước.– Trong đời Cựu Ước, vay nợ không có tánh chất buôn bán, không thể khiến cho người ta mở mang công cuộc doanh nghiệp được; nên những kẻ không may phải mắc nợ, thường sa vào cảnh cùng quẫn (Phục-truyền-luật-lệ ký 28:12, 44). Trong Kinh Thánh có ba chỗ chép về luật cho vay không được hà hiếp người nghèo mà lấy lời lãi (Xuất 22:25; Phục-truyền-luật-lệ-ký 23:19; Lê 25:36), song luật đó chỉ áp dụng đối với người bổn quốc thôi, chớ đối với người ngoại bang, cũng có thể lấy lãi được. Cho vay nợ cũng không được lấy cái thớt cối, quần áo, bò của đàn bà góa làm của cầm (Phục-truyền Luật-lệ-Ký 24:6, 10-13; Xuất 22:26; Gióp 24:3).
Phục 15:1- nói: cứ mỗi năm thứ bảy có lệ giải thoát con nợ. Nó quan hệ với lệ đã định trong năm Sa-bát mà Xuất 23:10 và Lê 25:2-7 nói không rõ lắm. Nếu theo lệ đó thì người mắc nợ hằng mong được giảm nhẹ. Cứ coi sơ chỗ nói về lệ đó, thì cứ năm thứ bảy người mắc nợ không phải trả lại chỗ còn thiếu nữa. Nhưng xét kỹ ý trong nguyên văn thì là được tha nợ hẳn trừ ra người ngoại bang không được hưởng lệ đó thôi. Lại xét như thể lệ chép trong sử ký, có nhiều chỗ khó hiểu lắm. Trong IICác 4:1-7 nói: vì có món nợ nhỏ nhặt mà muốn lấy hai con người đàn bà góa làm tôi mọi (coi thêm Mat 18:32). Ê-li-sê giúp đỡ về mặt phép lạ chớ không giúp đỡ về mặt luật pháp. Theo như Nê 5:1- chép thì nhân dân vì nghèo mà phải cầm ruộng bán con gái. Nê-hê-mi cho dân vay tiền và thóc, rồi tha nợ, không đòi; Nê 10:31, chừng nói rõ thêm ý trong Phục 15:1-. Về sau, vì cớ người Do-thái giao thiệp với các dân tộc xung quanh nên nợ càng thêm như là vấn đề thương mại, và vì cớ những luật nghiêm ngặt về cho nợ giảm hẳn tính cương quyết, nên công nợ coi là thường; nên trong Thi-thiên, Châm Ngôn và các sách tiên tri có nói nhiều đến việc nợ (Thi 15:5; 37:21; Châm 19:17; 28:8; Ês 24:2). Cứ như Giê 15:10 nói, thì chủ nợ và kẻ mắc nợ thường rủa sả lẫn nhau và là những việc thế tục bấy giờ không ưa thích. Thi 37:21 nói: “kẻ ác mượn mà không trả lại”. Châm 22:7 “Kẻ nào mượn là tôi tớ của kẻ cho mượn”. Là ý răn vay nợ.
Tân Ước.– Đời Tân Ước, Chúa thường dùng chữ “nợ” làm thí dụ về tội (Mat 6:12, xem Mat 18:23; Lu 7:41, Cô 2:14). Có thành ngữ: “Đừng mắc nợ ai chi hết” (Rô 13:8), là một lời cảnh cáo nhất mực không nên mắc nợ. Vào đời Tân Ước, thấy ý mở mang nhiều về nợ và người mắc nợ. Có nói đến chủ nợ, người đổi bạc, lời lãi, chung vốn cho vay nặng lãi (Mat 25:16-27; Giăng 2:13-17). Dường như trong Tân Ước nói rất tỏ tường về điều này. Người mắc nợ với người trong gia đình cùng tài sản, có thể bị bắt nếu không trả nợ (Mat 18:21-35). Thật ra, kẻ mắc nợ có khi bị tù và bị tra tấn vì không trả (Mat 18:30, 34). Nhưng Chúa Jêsus dạy rõ phải lấy lòng thương xót, và nhẹ nhàng đối với người mắc nợ, như tỏ trong hai ví dụ về tôi tớ không thương xót (Mat 18:21-35) và hai người mắc nợ (Lu 7:41-43).
Ý bóng.– Nợ và chủ nợ thường dùng về một nghĩa đạo đức chỉ người mắc nợ Đức Chúa Trời một đời sống công bình bắt buộc phải trả. Thiếu sự công bình trong đời sống ấy là mắc nợ. Vì cớ đó phải cầu xin: “Xin tha nợ cho chúng tôi” (Mat 6:12). Về phần thuộc linh, ai được người nào phục sự thì mắc nợ người ấy (Rô 15:27). Hứa nguyện với Đức Chúa Trời về ý đạo đức tức là mắc nợ Ngài (Mat 23:16-18). Về ý nghĩa thuộc linh sâu nhiệm, Sứ đồ Phao-lô chứng rằng mình mắc nợ mọi người, nghĩa là mắc nợ một dịp tiện để giúp đỡ người khác biết về đạo Tin-lành (Rô 1:14, 15, so 13:8). Xem bài mượn.