Khảo cổ Kinh Thánh · thế kỷ 8 – 7 TC · II Các Vua 23:8

Đồn biên giới ở Nê-ghép

A-rát nằm trong vùng khô cằn Nê-ghép, phía nam Hếp-rôn. Từ năm 1962 đến 1967, Yohanan Aharoni và Ruth Amiran khai quật Tel Arad. Trên đỉnh
gò là một đồn nhỏ của vương quốc Giu-đa, dùng từ thế kỷ 10 đến đầu thế kỷ 6 TC. Ở đây người ta tìm được hơn trăm mảnh gốm có chữ, trong đó
có thư gửi viên chỉ huy Ê-li-a-síp và một mảnh nhắc “nhà của Đức Giê-hô-va”.

Một điện thờ nhỏ

Ở góc đồn có một điện thờ, sắp đặt giống đền tạm theo nét chung: một sân có bàn thờ dâng của lễ, rồi một gian chính, trong cùng là một
hốc nhỏ làm nơi thánh. Bàn thờ ngoài sân được xây bằng đất và đá chưa đẽo. Trong nơi thánh có trụ đá dựng đứng, và ở bậc lên có hai bàn thờ
xông hương bằng đá vôi. Năm 2020, các nhà nghiên cứu phân tích lớp cặn trên mặt hai bàn thờ nhỏ: một bàn thờ còn dấu nhựa trầm hương đã đốt,
bàn thờ kia có cặn cần sa trộn mỡ động vật — có lẽ được đốt trong nghi lễ để gây cảm giác ngây ngất.

Bị lấp đi

Điều quan trọng là điện thờ này đã bị bỏ và lấp đất có chủ ý, các bàn thờ hương được đặt nằm nghiêng rồi chôn đi. Aharoni và sau đó Ze’ev
Herzog cho rằng việc này xảy ra cuối thế kỷ 8 TC, thời Ê-xê-chia; những người khác đặt vào thời Giô-si-a, gần một trăm năm sau. Dù là vua
nào, việc lấp điện thờ phù hợp với các cuộc cải cách mà Kinh Thánh kể: Giô-si-a “làm ô uế những nơi cao mà chúng nó có xông hương, từ Ghê-ba
cho đến Bê-e-Sê-ba” (II Các Vua 23:8) — tức khắp xứ Giu-đa, từ bắc tới nam.

Thờ Đức Giê-hô-va sai cách

Điện thờ A-rát có lẽ được dùng để thờ Đức Giê-hô-va, không phải thần ngoại. Vấn đề là nó trái với mạng lịnh rằng dân sự phải đến thờ phượng
tại nơi Ngài chọn, và nó pha trộn những nghi thức không phải của Ngài. Các nơi cao là chỗ dễ dẫn dân sự sa vào hình tượng, nên các vua kính
sợ Chúa đã dẹp đi.

Ý nghĩa

Ngày nay điện thờ A-rát được dựng lại trong Bảo tàng Israel. Nó nhắc rằng không phải mọi sự sốt sắng tôn giáo đều đẹp lòng Chúa: Ngài muốn
được thờ phượng theo cách Ngài đã bày tỏ.

Tham khảo: Wikipedia — Tel Arad; E. Arie, B. Rosen, D. Namdar, “Cannabis and Frankincense at the Judahite
Shrine of Arad”, Tel Aviv 47 (2020); Thánh Kinh Lược Khảo — II Các Vua. Bài do Nhu Liệu Thánh Kinh biên soạn.