Khảo cổ Kinh Thánh · thế kỷ 8 TC · II Các Vua 14:23-25; A-mốt 6:4

Tìm thấy ở Mê-ghi-đô

Năm 1904, nhà khảo cổ người Đức Gottlieb Schumacher khai quật Mê-ghi-đô, thành canh giữ đường lớn qua thung lũng Gít-rê-ên. Trong một
lớp đất thời các vua Y-sơ-ra-ên, ông tìm được một con dấu bằng đá jasper, lớn cỡ một đốt ngón tay. Hình khắc trên đó là một con sư tử đang
gầm, đuôi cong lên, rất mạnh mẽ; hai dòng chữ Hê-bơ-rơ cổ đọc là “của Sê-ma, tôi tớ Giê-rô-bô-am”.

Một con dấu bị thất lạc

Theo luật lúc ấy, cổ vật thuộc về đế quốc Ottoman, nên con dấu được gửi về Constantinople để dâng sultan — rồi biến mất, đến nay chưa ai
tìm lại. May là trước đó người ta đã đúc một khuôn bằng đồng, nhờ vậy hình và chữ còn được biết đến; các bản sao trưng bày ngày nay đều dựa
trên khuôn ấy. Đây vẫn là một trong những con dấu đẹp nhất của thời Cựu Ước.

“Tôi tớ” của vua nào?

Trong văn khắc cổ, “tôi tớ của vua” là một chức danh: người giữ con dấu này là một quan lớn. Kinh Thánh có hai vua Giê-rô-bô-am của nước
Y-sơ-ra-ên phía bắc. Dựa vào kiểu chữ và kiểu khắc, phần đông học giả cho rằng đó là Giê-rô-bô-am II, con trai Giô-ách, người “lên ngôi làm
vua Y-sơ-ra-ên tại Sa-ma-ri. Người cai trị bốn mươi mốt năm” (II Các Vua 14:23), khoảng 786–746 TC; một số ít nghĩ đến Giê-rô-bô-am I.

Thời thịnh vượng

Dưới Giê-rô-bô-am II, Y-sơ-ra-ên mạnh lại: vua “khôi phục bờ cõi Y-sơ-ra-ên từ nơi giáp Ha-mát cho đến biển đồng bằng”, đúng như lời tiên
tri Giô-na (II Các Vua 14:25). Các ngà voi chạm trổ ở Sa-ma-ri, những ghi chép thuế ở Sa-ma-ri và con dấu tinh xảo của Sê-ma đều cho thấy sự
giàu sang của giới quan chức thời ấy. Nhưng Kinh Thánh cũng nói vua “làm điều ác trước mặt Đức Giê-hô-va” (II Các Vua 14:24). Tiên tri A-mốt
quở những người giàu: “Các ngươi nằm ngủ trên giường ngà và duỗi dài trên ghế dài mình” (A-mốt 6:4), trong khi người nghèo bị áp bức.

Ý nghĩa

Con dấu sư tử nói lên quyền thế của một triều đại đang ở đỉnh cao. Chỉ chừng hai mươi lăm năm sau khi Giê-rô-bô-am II chết, Sa-ma-ri thất
thủ trước A-si-ri (722 TC). Sự thịnh vượng không đi đôi với công bình đã không giữ được dân tộc ấy.

Tham khảo: Wikipedia — Seal of Shema; Thánh Kinh Lược Khảo — II Các Vua. Bài do Nhu Liệu Thánh Kinh biên
soạn.