Khảo cổ Kinh Thánh · thế kỷ 4 TC · E-xơ-ra 2:69; Nê-hê-mi 7:70

Tỉnh Giu-đa sau thời lưu đày

Sau khi vua Si-ru cho dân Do Thái trở về (năm 538 TC), xứ Giu-đa trở thành một tỉnh nhỏ của đế quốc Ba Tư, tiếng A-ram gọi là
“Yehud”. Dưới thời E-xơ-ra và Nê-hê-mi, dân sự xây lại đền thờ và vách thành Giê-ru-sa-lem. Kinh Thánh chép các trưởng tộc đã dâng
vàng và bạc vào kho để làm công việc nhà Đức Chúa Trời (E-xơ-ra 2:69; Nê-hê-mi 7:70-72).

Những đồng xu nhỏ xíu

Vào thế kỷ 4 TC, tỉnh Giu-đa được phép đúc tiền bạc riêng: những đồng xu rất nhỏ, chỉ cỡ 7 mm, nặng chưa tới một gam, khắc chữ
Hê-bơ-rơ cổ “YHD” (Yehud). Có đồng in hình chim cú (theo kiểu tiền A-thên), hoa sen hay đầu người; vài đồng còn khắc tên quan tổng
trấn, như “Ê-xê-chia quan tổng trấn”. Đây là tiền cổ nhất do chính người Do Thái đúc.

Dự án sàng đất Núi Đền

Năm 1999, một lượng lớn đất từ Núi Đền bị đổ ra thung lũng Kít-rôn trong lúc xây dựng. Từ năm 2004, Dự án sàng đất Núi Đền (Gabriel
Barkay và Zachi Dvira) cho tình nguyện viên rửa và sàng từng xô đất. Họ tìm thấy hàng chục ngàn hiện vật, trong đó có năm đồng xu
Yehud — bằng tổng số loại tiền này từng tìm được ở Giê-ru-sa-lem trong 150 năm khai quật trước đó.

Ý nghĩa

Những đồng xu Yehud cho thấy cộng đồng hồi hương nhỏ bé đã dần đứng vững trở lại dưới sự cai trị của Ba Tư, đúng như các sách E-xơ-ra,
Nê-hê-mi, A-ghê và Xa-cha-ri mô tả. Đức Chúa Trời đã giữ lời hứa đem dân Ngài trở về, và qua dân ấy Ngài chuẩn bị cho sự đến của Đấng
Mê-si (A-ghê 2:7-9).

Tham khảo: HoiThanh.com — Tiền Xu Có Nguồn Gốc Từ Thời Ê-xơ-ra Được
Khai Quật Ở Jerusalem; Wikipedia — Yehud coinage; Temple Mount Sifting Project. Bài do Nhu Liệu Thánh Kinh biên soạn.