Khảo cổ Kinh Thánh · thế kỷ 9 TC · I Các Vua 21

Thành hoàng gia Gít-rê-ên

Gít-rê-ên nằm trên một ngọn đồi nhìn xuống thung lũng phì nhiêu cùng tên ở miền bắc Israel. Vào thế kỷ 9 TC, các vua nhà Ôm-ri —
nhất là A-háp và Giê-sa-bên — có một cung điện kiên cố ở đây bên cạnh kinh đô Sa-ma-ri. Các cuộc khai quật thập niên 1990 (David
Ussishkin và John Woodhead) đã tìm thấy khu thành hoàng gia có tường bao và hào lớn từ thời ấy.

Đoàn khảo cổ Gít-rê-ên

Từ năm 2012, đoàn khảo cổ Gít-rê-ên do Tiến sĩ Norma Franklin và Tiến sĩ Jennie Ebeling dẫn đầu dùng cả phương pháp quét laser từ
trên không để khảo sát toàn vùng. Họ tìm thấy nhiều máy ép rượu và ép dầu đục trong đá, hàng trăm hố đá hình chai để chứa, cùng
những bậc thang canh tác — cho thấy sườn đồi Gít-rê-ên từ xưa là vùng trồng nho và làm rượu. Một máy ép rượu được xác định niên
đại sớm, có thể từ thời các vua Y-sơ-ra-ên.

Câu chuyện vườn nho Na-bốt

Kinh Thánh kể rằng Na-bốt người Gít-rê-ên có một vườn nho sát cung vua A-háp. A-háp muốn mua để làm vườn rau, nhưng Na-bốt từ chối
vì đó là sản nghiệp tổ phụ để lại (I Các Vua 21:1-3). Hoàng hậu Giê-sa-bên bèn bày mưu cho người làm chứng dối, khiến Na-bốt bị ném
đá chết, rồi A-háp chiếm vườn. Tiên tri Ê-li đến báo án phạt của Đức Chúa Trời; về sau Giê-hu đã thi hành án ấy ngay tại Gít-rê-ên
(II Các Vua 9:21-37).

Ý nghĩa

Những máy ép rượu trên sườn đồi Gít-rê-ên giúp ta hình dung một vùng đất mà vườn nho là gia sản quý giá, được truyền từ đời này
qua đời khác theo luật Đức Chúa Trời (Lê-vi Ký 25:23). Câu chuyện Na-bốt là lời cảnh cáo muôn đời: kẻ có quyền không thể chiếm đoạt
của người yếu thế mà khỏi bị Đức Chúa Trời phán xét.

Tham khảo: HoiThanh.com — Khảo Cổ Học Khám Phá Bằng Chứng Của Vườn
Nho Na-Bốt Trong Kinh Thánh; Wikipedia — Jezreel (city). Bài do Nhu Liệu Thánh Kinh biên soạn.